Column 'Groeten uit Berbroek' - Columns 360 t.e.m. 369

369. De stem van vader (dinsdag 3 juni 2008)

Toen Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832) in diepe crisis verkeerde, pakte hij zijn koffers en vertrok in de nazomer van 1786 incognito met de postkoets naar Italië. Hij noemde deze reis, die nagenoeg twee jaar zou duren, een 'vlucht'. Goethe was toen 37 jaar en benoemd tot de geheimraad in het Conseil van Weimar. Zeg maar dat hij minister was! Vandaar dat hij zich vanaf 1782 'Von Goethe' mocht noemen. Waarom een vlucht naar Italië? Dat had te maken met zijn vader die zijn zoon als het ware geconditioneerd had om Italië in het algemeen, maar Rome in het bijzonder te beschouwen als het paradijs. Het mediterrane paradijs had vader Johann Caspar Goethe (1710-1782) uitgebreid beschreven in zijn reisverslag 'Viaggio per l'Italia'. En zodoende vluchtte zoon Goethe graag naar hét paradijs. Eens in Rome zou hij in zijn dagboek schrijven "Rome! Rome! Ik kleed me helemaal niet meer uit, om 's ochtends meteen klaar te staan." Ik kan dat goed begrijpen. Ik deed jaren lang hetzelfde als ik naar Parijs vluchtte. Ik sliep dan vier uren per nacht en de rest van elk etmaal vloeide ik er zoals de Seine door de lichtstad. Maar de vlucht van Goethe is weliswaar van een heel ander kaliber. Zijn vlucht had, zoals sommige romantici wel menen, maar weinig te maken met het einde van de platonische liefdesrelatie tussen Charlotte von Stein, hofdame van de hertogin-moeder Anna Amalia. Zijn vlucht had mogelijk meer te maken met de ambtelijke bezigheden waarin minister Goethe stilaan verstrikt geraakte. Hij kon geen bevredigende resultaten bereiken en eigenlijk wilde hij zijn politieke loopbaan beëindigen. Het is in de 21ste eeuw hallucinant en bovendien ondenkbaar dat een minister incognito voor een periode van twee jaar op reis zou gaan om eens diep na te denken over de ministerfunctie an sich, maar einde 18de eeuw kon het. Zonder gevolgen. Karel De Gucht ligt na drie dagen Kongo al zwaar onder vuur, maar Goethe kon het. Maar misschien vluchtte Goethe nog meer om zichzelf te vinden. In de periode dat hij vertrok, maakte de dichter Goethe eveneens een existentiële crisis door. Hij schreef niet meer dan losse fragmenten en vocht met zichzelf om de woorden te schikken tot een geheel. Chaos in zijn hoofd. Via de reis naar Italië poogde hij ook tevergeefs daarop een antwoord te vinden. De vlucht van Goethe! Mijn stelling is dat Goethe definitief de beslissing nam om naar Italië te vluchten nadat hij de stem van zijn overleden vader hoorde. Johann Caspar Goethe stierf in mei 1782 en precies vier jaar later maakte zoonlief plannen voor zijn reis of de vlucht naar Italië. Goethe wilde beslist de stem van vader nog eens horen om de figuur die zijn leven zin en gestalte had gegeven te eren, te ontmoeten, te omhelzen. Ik kan dat begrijpen. Een exquis samenzijn dat zich torenhoog verheft boven poëtische, diepmenselijke, rouwgedachten en filosofische mijmeringen. En lekker héél ver weg van de alledaagsheid waarin vader als natrium in keukenzout opgelost zit. De vlucht of... vaders geest achterna. Naar zijn paradijs dat nog tastbaar, voelbaar, geurbaar is op aarde. Voor Goethe was dat Italië! Vader Goethe had immers twintig jaar aan zijn reisverslag van Italië gewerkt en details, pittoreske ontmoetingsplaatsjes, gezellige staminees en duizend en één belevingsknooppunten waren binnen handbereik! De zoon ging dus gewoonweg op zoek naar zijn vader. Zocht naar een soort wedergeboorte of zoals hij het zelf schreef... om 'Bildung'. Vandaar week zoon Goethe zijn reisroute door Italië ook zo fel af van de destijds gangbare toeristische route of 'grand tour', het galante en op zinnelijke en avontuurtjes gerichte reizen van de Europese adel. Zoon Goethe was duidelijk op zoek naar zijn vader. Zo constateerde pennenvriend Friedrich Schiller in een brief van 12 augustus 1787 "Met de gedachte om een reis naar Italië te maken, heeft hij vanaf zijn jeugd rondgelopen. Zijn vader was daar." Maar Goethe heeft niet alleen zijn vader opnieuw willen ontmoeten, maar de creatieveling heeft er ook nog een extra dimensie aan toegevoegd door 'de vlucht' kritisch-bewust te beleven met eigen ogen, oren, mond, neus en smaakpupillen. Zoon Goethe volgde dus niet het programma van vader, maar bekeek de hele (zelf)ervaring als, zoals eerder gezegd, als een wedergeboorte van zijn ziel. Zoon Goethe besefte dit ten volle en hij schreef in zijn dagboek "De wedergeboorte die mij van binnenuit tot een ander mens maakt, blijft doorwerken. Ik dacht wel hier iets goeds te zullen leren; maar dat ik zoveel klassen terug moest, dat ik zoveel moest afleren en zelfs geheel opnieuw leren, dat had ik niet gedacht." In deze bekentenis zitten veel gegevens. Goethe ontmoet tijdens de reis niet alleen zijn vader, maar kan zich na zijn wedergeboorte ook (eindelijk) losmaken van zijn vader. Weg van onder vaders paraplu. Zelf de fakkel opnemen. Vanaf een gegeven moment het vaandel van de familie zelf dragen. Het is voor elke zoon een vast gegeven in het leven. Op een dag moet je echt afscheid nemen van je vader. Volgens de wetten van de natuur. Goed of slecht. Zwart of wit. Bij dag of bij nacht. En daar sta je dan! Tot de stem van vader roept. Vanuit de kosmos, vanuit de zee, vanuit de stroom, maar roepen zal hij doen. Bij Goethe kwam de stem uit Italië, vier jaar na het heengaan van zijn dierbare vader. De Italiaanse reis moest voor Goethe een vervolg van de autobiografie worden. Hij begon aan dit compositorische werk in 1814. Het resultaat kan je vandaag lezen in het beklijvende boek 'Goethe, Italiaanse reis'(Uitgeverij Boom, 2005 - ISBN 90 8506 1555)

STRAFFE TOEBAK
Vriendelijkheid die niet rechtstreeks vanuit het hart komt, doet de persoonlijkheid geweld aan en is slecht voor de gezondheid. 'Professionele glimlachers' als winkelbedienden, stewards, politici etcetera worden door de Duitse professor in de psychologie Dieter Zapf gewaarschuwd: de obligate tandpastasmile zadelt u op met stress, hoge bloeddruk of cardiovasculaire problemen. Professor Zapf is verbonden aan de Johann Wolfgang Goethe universiteit van Frankfurt.
HET CIJFER
In 2007 hebben de openbare en particuliere slachthuizen in België 12.217.082 dieren geslacht. Het overgrote deel daarvan of 11,3 miljoen, zijn varkens. De officiële tabellen van de Algemene Directie Statistiek (FOD Economie) melden ook dat de ruim 12 miljoen runderen, varkens, schapen, geiten en paarden samen 1,78 miljoen ton wogen en dat er na het slachten 1,34 miljoen ton van over bleef.
UITGESPROKEN
"Mensen hangen veel te veel vast aan hun verleden. Ik wil elke dag van nul beginnen. Openstaan voor wat er komt, dat is toch veel boeiender." Actrice Barbara Sarafian (cf. film 'Aanrijding in Moscou'.


368. Bezinning (dinsdag 27 mei 2008)

Nieuwsfeiten uit De Standaard van maandag 26 mei 2008, geconfronteerd met bezinningen uit het boek De Bron van prof. dr. Leopold Flam (Acco, tweede herziene uitgave 1978)

1.
De Standaard/ BRUSSEL - De crisis tussen Congo en België bereikt haar kookpunt. De Congolese president Kabila roept zijn ambassadeur terug uit Brussel en sluit het consulaat in Antwerpen. Vorige week vroeg Kinshasa aan Karel De Gucht de Belgische consul-generaal in Bukavu terug te halen. De Gucht weigerde: 'Had ik dat wel gedaan, dan was er nu wellicht geen incident', zegt de minister van Buitenlandse Zaken.
---DE BRON/ De tijd van het sprookje is de eeuwigheid van de aanvang, van de grond, het principium, arché. Hij is het onvoltooid heden, steeds stijgt de vraag: .en dan? .Het sprookje is nooit voltooid. Het kan herhaald en opnieuw verteld worden. Zo is het ook gesteld met de filosofische gedachte. Ze is nooit verouderd, zij is nooit af, zij kan steeds opnieuw herhaald en steeds opnieuw gezegd worden. (blz. 116)

2.
De Standaard/ ZAVENTEM - Een Boeing 747 van Kalitta Air brak in drie stukken. Maar er vielen geen slachtoffers en er brak geen brand uit. De omwonenden heropenen de discussie over de veiligheid van startbaan 20.
---DE BRON/ De apocalyps wacht steeds wel in de nabijheid, maar op afstand. Ze laat zich zien met flitsen en met kleinigheden. Een objectieve afschuw verspreidt zich over de oppervlakte van alle zijnde dingen. Hier zou het voegwoord EN moeten volgen, bijvoorbeeld: EN de horizon verdwijnt. Juist door het voegwoord wordt de apocalyps beperkt en overschreden. (blz. 6)

3.
De Standaard/ BELGRADO - De Rus Dima Bilan (26) heeft zaterdag in Belgrado het 53ste Eurovisiesongfestival gewonnen met het liedje 'Believe'. Hij kreeg massaal veel stemmen van de landen van de voormalige Sovjet-Unie.
---DE BRON/ De huldiging houdt de feestelijke stemming in, waarbij wij dank zeggen aan alles wat er is en aan onze existentie zelf. Het is goed dat we geboren zijn en alle leed dat we ondervonden, was uiteindelijk ook goed. Wat betekent eigenlijk goed? Het is het goed van de goedkeuring, waardoor men een bepaald werk beoordeelt en passend vindt aan de hand van vestgestelde normen. Het is goed omdat men er iets mee kan verrichten, omdat het past en als zodanig ook mooi wordt bevonden. (blz. 294-295)

4.
De Standaard/ CHENGDU (AP) - De Chinese provincie Sichuan is zondag opgeschrikt door een nabeving met een magnitude van 5,9, die tot in Peking te voelen was. Bij de naschok, een van de zwaarste sinds de grote aardbeving van 12 mei, vielen opnieuw een dode en 260 gewonden.
---DE BRON/ De gebeurtenissen kunnen versnellen wanneer ze negatief zijn in een leven. Men zegt dat een ongeluk nooit alleen komt. Over het geluk zegt men dit niet. Hoe komt het dat het ongeluk zich versnelt en niet het geluk? Omdat het ongeluk de instorting is van een geheel. Het wordt een reeks of een opeenvolging van gebeurtenissen, een regenvlaag, een hagelstorm. Het gebeuren rondom Job bestaat uit een aantal berichten van ongelukken die over hem komen en dan uit de bezinning over ze. De wereld stort in en de brokstukken die op het hoofd vallen van de ongeluksvogel, zijn het ongeluk als zodanig. (blz. 16)

5.
De Standaard/ BRUSSEL - Interview oud-AEL-leider Dyab Abou Jahjah Voor het hof van beroep in Antwerpen start vandaag het proces in beroep tegen oud-AEL-leider Dyab Abou Jahjah wegens opruiing in het openbaar. Het is ook een testcase voor de grenzen van de vrije meningsuiting.
---DE BRON/ De geschiedenis beweegt zich boven ons hoofd heen en welke invloed heeft een individu op de toekomst, zelfs indien hij een machtige positie inneemt? Welke invloed hebben de meesten zelfs op het heden, individueel gesproken? Welke invloed heb ik? Het zou zelfs zeer hoogmoedig en overdreven zijn, moest ik zeggen: geen of weinig invloed. Ik besta heel eenvoudig niet. Wat kan me de toekomst schelen die zonder mij zich zal verwezenlijken, zelfs indien ik ze tot in de puntjes zou kunnen voorspellen? Nochtans is het voor mij, voor mijn eigen levenslijn en ontwerp belangrijk dat ik vanuit een bepaalde toekomst mijn heden ervaar, want dan opent dit zich van zijn opsluiting, het is niet meer besloten, maar het wordt voor-lopig en in dit voorlopig-zijn, wordt het nu rijk en rijp. Het is nodig te weten waarheen het gaat, want vanuit dit waarheen lost zich ons leven af van de feitelijkheid, waarin men kan overgaan tot een kosmische en erotische metafysica, die elke revolutie misprijst. De 'menselijke natuur' is volgens die metafysica niet veranderbaar. Elke revolutie is volgens die visie tevergeefs, men komt onvermijdelijk terug tot het vertrekpunt. (blz. 175-176)

6.
De Standaard/ BRUSSEL - De Amerikaanse professor Norman Finkelstein, die vorige week in De Standaard nog Israël bekritiseerde, is Israël uitgezet.
---DE BRON/ Ik heb steeds aan de hervorming, verandering, omwenteling van de mens en de wereld gedacht, ervan gedroomd zelfs, maar niet geloofd. Eerst waren er de droomsteden met brede lanen vol zon, platanen en marmeren tempelgebouwen, vol met mensen die allen wijzen waren. Maar ze werden doodse lanen van Chirico. Later dook de metropolis van de automaten en van de ingenieurs en bouwmeesters op, nog later van vrije gemeenschappen, communes, waarin elkeen zijn leven zelf kon inrichten. Eindelijk stortte alles in, overal verpuinde dromen, afkeer van elke metropolis en terugkeer naar de innerlijkheid van de contemplatieve eenzaamheid. De oorlogstribulaties hadden ons de hervorming van de mens niet alleen doen verzaken, maar ze eenvoudig in ons stuk geslagen. Nochtans zijn we steeds filosofisch ingesteld geweest. Filosofie is de menselijke werkelijkheid zelf in haar beweging naar autarkeia, naar autonomie. (blz. 172)

7.
De Standaard/ BRUSSEL - Aan de pomp begin je soms te twijfelen. De prijs van diesel is zo sterk geklommen, dat het verschil met benzine bijna verwaarloosbaar lijkt te worden. Slecht nieuws, want bijna vier vijfde van de Belgen rijdt met een dieselwagen.
---DE BRON/ Soms ben ik verbijsterd en ontredderd wanneer ik aan de toekomst van de mensheid denk op momenten waarop ik met lieden zonder toekomst in aanraking kom. Zulke personen zijn zeer talrijk, vooral wanneer ze optimistisch of met wetenschappelijk geloof spreken, zonder dat hieraan een gedachte en een zijn zou beantwoorden. Ik ben niet de enige die zo reageert, Baczko en Kolakowski zijn zich bewust van de onmogelijkheid van een utopie, daarom zijn er theorieën over de utopie in overvloed. De utopie schijnt onmogelijk te zijn volgens sommigen omdat de technologie en de science-fiction roman ze vervangt; volgens anderen omdat de huidige mensheid genoeg heeft van hervormingen en revoluties, omdat de omwentelingen tot nu toe in het bloed en in het niets van een absurde dood uitblusten; nog anderen wijzen op het einde van de geschiedenis en van de mens zelf. De kalme weemoed van Franz Kafka heeft zijn vertwijfelde weerschijn gevonden in talrijke werken. Hiermee heeft ook de kunst geen zin, noch de wetenschap noch de filosofie. De grote politiek werd vervangen door het gekonkelfoes, de historische gebeurtenissen door anekdotes. Wie zou nog durven dromen over een nieuwe mens en een nieuwe samenleving in een tijd van ontbinding en verkruimeling van de menselijke werkelijkheid? Overal wreedheid, harteloosheid en onverschilligheid, nergens een menselijk aangezicht, nergens een weinig goedheid. Blokhuizen uit beton, door autowegen platgereden steden, haat en nijd hebben de dromende en scheppende liefde opgevreten en hun braaksel heet erotisme, hedonisme, sexisme. Ook hier uitputting en vermoeidheid, ook hier een waarom en waartoe van de ontgoocheling, niet van de begeestering. (blz. 290)

Appendix
STRAFFE TOEBAK
Het standaardgezin ligt niet meer voor de hand. Relaties zijn divers geworden. Eigenlijk is dat niets nieuws. Kijk naar de 19de eeuw, schrijven de Duitse socioloog Ulrich Beck en zijn vrouw in een boek onder de titel Das ganz normale Chaos der Liebe. Zo zou rond 1900 ruim 23 procent van de vrouwen zonder kinderen blijven. Anderen kregen een kind zonder dat zij een echtgenoot hadden. Het aantal buitenechtelijke kinderen lag rond 1900 op 4 tot 5 procent. vooral in de lagere sociale klassen. [Bron: De Volkskrant, zaterdag 24 mei 2008]
HET CIJFER
Depressie is een miljarden business geworden. De cijfers zijn indrukwekkend. Depressie is volgens de World Health Organisation in 2020 wereldwijd volksziekte nummer één. Nederland, het land waar volgens het onderzoek van de Europese Unie de gelukkigste mensen ter wereld wonen, telde in 2006 zo'n 1 miljoen antidepressiva-gebruikers. [Bron: De Volkskrant, zaterdag 24 mei 2008]
UITGESPROKEN
"...dan las ik de Koran en Allah zegt: wees, en het wordt. En hetzelfde komt ook in de Bijbel voor: zoekt, en ge zult vinden. De mens heeft het altijd geweten. Wat je in je hoofd hebt, kun je werkelijkheid maken. Dat is het motto." Schrijver Kader Abdolah in De Morgen/ Uitgelezen op woensdag 30 april 2008.


367. Stilte (dinsdag 20 mei 2008)

Leopold Laarmans is Ronny Luyckx





366. Gele mieren (dinsdag 13 mei)

Dinsdagochtend 13 mei 2008, klokslag halfvijf

Door de wekker heen slapen kan ik niet. Om halfvijf maakt hij bruusk een einde aan mijn slaapsessie. Het is muisstil. Bomen staan stokstijf. Geen blad beweegt. De vogels slapen nog even. Buiten wordt het stilaan licht. Ik start de dag alvast met de Italiaanse cellist en componist Luigi Boccherini (1743-1805) die het grootste deel van zijn leven in Madrid woonde. Hij brengt rustige muziek die perfect een nieuwe dag inleidt. Zonder veel blabla, maar ingetogen zoals madeliefjes in de wind. Ik drink een beetje water, net voldoende om mijn lichaam te waarschuwen dat het feest begonnen is. Hoe maken ze het in China? Net voor het slapen gaan gisteravond, hoorde ik onder de douche dat er ergens een aardbeving is geweest. China, één komma drie miljard mensen of tweeëntwintig procent van de wereldbevolking. Hoeveel doden, zwaargewonden? Bij het schudden van de aarde zijn ook twee chemische fabrieken (ammoniak) ingestort. Ik kan me niet inbeelden welke chaos er in het getroffen gebied heerst en vraag me af of de Chinezen er met zijn allen tegenaan zullen gaan om de ramp te bestrijden, om solidair te zijn in deze rampspoed. Vanuit communistisch standpunt gezien zou dat een makkie moeten zijn, maar is het ook zo. Chinezen lijken me zo'n mierenvolk dat zich snel kan bewegen, ook over de wereld. Zoals een virus. Alhoewel ik nog maar zelden een Chinees gezien heb, kruipen ze dagelijks in de kranten onder economie en verre reizen, in berichten over voedselvoorziening of de stijgende olieprijzen, als de nieuwe kolonisten van Afrika en de opkopers van alles wat niet te heet en te zwaar is. De aandacht voor de gele mieren heeft zeker te maken met de Olympische Spelen die er straks plaatsvinden, maar beslist ook met de werkelijkheid van het fenomeen 'Chinees'. Meer dan honderd jaar leefden ze in lagen op elkaar en aten rijst en wortels, kochten maar één paar schoenen per leven en dronken uit de rivieren zoals ook vissen en dieren dat doen. Maar plots stonden ze daar. Eerst als een gerucht, dan als onzichtbare koopmannen, dan als een derde wereldmacht. De verhalen van hun koopzucht zijn legio. Zo legio dat ik moet gaan denken dat ze straks voor mijn deur zullen staan zoals die waterdragers van Jehova. Op een slechte zondagvoormiddag. Of ik mijn huis niet wil verkopen. Of oud ijzer in de tuin heb liggen. Eieren te veel heb. Want die Chinezen kopen werkelijk alles op. Waar ze er mee blijven of wat ze er mee doen? Niemand weet het echt. Ze bouwen elke dag wel ergens een brug. Kopiëren auto's en maken in krakkemikkige ateliers of onder schaduwrijke bomen alle gadgets van de wereld en in die laatste bezigheid klasseer ik ook hun gedachten en hun ijver. Compleet nutteloos. Ik schrijf dit niet uit afgunst of uit kritiek op hun gedrag, maar uit pure en algehele verbijstering wat het blinde kapitalisme met een heel volk kan teweegbrengen. Hoe de Chinees blijkbaar over aarde uitzwermt om aan zijn behoeften te kunnen voldoen. Hoe ze in tien jaar tijd, zonder revolutie, geëvolueerd zijn van rasechte communisten naar rasechte kapitalisten. Ze hebben alle overgangsvormen overgeslagen en rukken op zoals bagagekruiers in hotels. Eerst parterre en dan verdieping per verdieping. Op een dag zullen ze op de hoogste etage staan en de hemel kunnen aanraken om dan te zien dat het daar stopt, op is. Heb ik iets tegen Chinezen? Helemaal niet. Alleen lijkt Mars me korter bij dan China en lijken Chinezen volgens mij meer op aliens dan op mensen. Iets van China zit me echter toch dwars, net zoals het gelegitimeerde recht om één ton CO2 uit te mogen stoten, zoals verhandeld op de EEX Contracten 2008, en toch ook een beursbericht zoals een ander.

Appendix
STRAFFE TOEBAK
In China huizen 1,3 miljard mensen ofwel 22 procent van de wereldbevolking, maar tegelijkertijd beschikt het land slechts over 7 procent van 's werelds landbouwgrond en 8 procent van het water. Dat water raakt ook nog eens vervuild door de zware industrie en de landbouwgrond wordt opgeslokt door de snel uitdijende steden. [Bron: De Volkskrant, zaterdag 10 mei 2008]
HET CIJFER
Volgens de Chinese Export-Import bank moeten 12 miljoen Chinese boeren tot 2020 hun grond verlaten en in het buitenland verder gaan boeren. China's eerste ervaringen met voedselproductie in het buitenland dateren uit 1996. Het bedrijf Suntime investeerde toen 50.000 dollar in 150 hectare Cubaanse rijstvelden. Inmiddels is dat uitgegroeid tot 5.000 hectare en heeft het bedrijf ook in Mexico een grote lap grond gekocht. Ook in Rusland, Tanzania en Laos zijn gronden opgekocht. [Bron: De Volkskrant, zaterdag 10 mei 2008]
UITGESPROKEN
"We hebben niet meer geld nodig, we hebben niet meer succes of roem nodig, we hebben het perfecte lichaam of zelfs de perfecte partner niet nodig - nu, op dit moment, hebben we een geest, en dat is het enige wat we nodig hebben om volmaakt gelukkig te worden." Dalai Lama in 'De kunst van het geluk'


365. Faust in Laarmans I (dinsdag 6 mei 2008)

I.
Is het leven zinloos
Of alleen aan de finish
Wanneer je vastgekluisterd aan je bed
Beseft dat het momentum
Onomkeerbaar is
En het wachten wordt
Dagen, misschien weken
Maximum drie maanden
Op Mefistofeles die je kaars uitblaast

II.
Geil als een beer
Dool ik door het woud
Schuur tegen elke boom
Dromend van Eros
      In een waterpoel
      Maak ik een plons
      De stijve goesting verschrompelt
      Tot een worstje
Ik schud het water uit mijn pels
En zie een glurende berin lachen
Ze moest eens weten
Hoe kolossaal hij kan zijn

III.
Mijn vader en ik
Niemand is in ons geïnteresseerd
Maar wij zijn een team
Samen verzetten we bergen
Onze kracht is iedereen ontgaan
Tot straks onze stem
uit één mond zal klinken

IV.
Ik zit hier
Middenin het terras
Van Kolonel Dusart
In de schemerige zon
      Alle mensen rondom mij
      Bestaan niet echt
      Ze bewegen slechts
      Als ik naar ze kijk
Met chemie en alchemie
Praten en lachen ze
respecteren de wetenschap
en dansen op de levenskunst

V.
Vandaag zal ik niet treurig zijn
Maar gewoon menselijk
En beseffen dat de natuur
Niets in stand houdt
Zichzelf niet eens
      Het hele proces vergt enkel tijd
      Tot op een dag
      Alles, werkelijk alles
      Tevergeefs zal zijn geweest
Zelfs de ontdekking van de hemel
En alle grenzen in de ruimte
Elk geschrift
Op papyrus of digitaal
Gebeiteld in de bergen
Met een cd-rom op een shuttle naar Niets
      Wijze raad of Epicurus
      Carpe diem
      C'est la vie
      't is nu of nooit

VI.
Alsof het weekend nooit heeft plaatsgevonden
Op onze werkplaats, het bureau ongeschonden
De herinnering genstert vertrouwelijk als vuur
Maar dooft hier onontkoombaar van uur tot uur
Dan maar vooruitblikken naar de wijde horizon
Wanneer de avond stilte brengt op de levenstrom

VII.
Mooi mooi mooi
Pa, keihard voor Thanatos
Charmerend naar Eros
Dapper, oneindig dapper
En wachtend in zijn bed
Tot de lente
Ook zijn deur in trapt

Appendix
STRAFFE TOEBAK
De Franse dokter Frédéric Saldmann raadt in zijn nieuwste boek 'Het grote huishouden' aan dat we meer boeren en winden moeten laten. "Elke dag produceren we meer dan 2 liter gas," schrijft hij. "Al die troep ophouden kan schadelijke gevolgen hebben voor onze darmen. Daarom moeten we meer scheten durven te laten." In hetzelfde boek pleit de dokter er ook voor dat we meer moeten boeren, zeker na elke maaltijd. "De lucht in de maag veroorzaakt zuur, wat kan leiden tot een maagbreuk of zelfs kanker aan de slokdarm." (Bron: De Morgen, zaterdag 3 mei 2008)
HET CIJFER
Het areaal van genetisch gemanipuleerde gewassen in de derde wereld steeg in 2007 met 12 procent ten opzichte van 2006. Daardoor is nu ruim 114 miljoen hectare verbouwd met dergelijke gewassen. Vooral de teelt van transgene maïs steeg fors met 40 procent. Katoen steeg met 12 procent. Het areaal van genetisch gemanipuleerde soja bleef nagenoeg stabiel met 51 procent. (Bron: De Morgen, zaterdag 3 mei 2008)
UITGESPROKEN
"Journalistiek bestaat in Vlaanderen amper twintig jaar. Alles daarvoor was een poging tot!" Eric Goens (39), directeur informatie van vtm in De Morgen op zaterdag 3 mei 2008.


364. Hmm, hete koffie (dinsdag 29 april 2008)

Dinsdagochtend 04.45 uur. Het regent pijpenstelen. De druppels slaan woest neer op de naakte aarde en de lucht kijkt streng zoals de schrijver Kader Abdolah.(53) in zijn boek De Koran en heel wat vriendelijker in De Boodschapper. Heel wat mensen liggen nog in bed, maar evenveel harken zich bijeen om een nieuwe dag te beginnen. Met een blik op oneindig wassen ze zich met enkele druppels water en kijken in de spiegel of ze witter zijn dan de dalai lama en of ze met zo'n gezicht de dag wel kunnen beginnen. Bitterzoet, op kosten van de staat of zoals een rebel. Ze snijden het brood en smeren er de buit op van afgelopen weekend terwijl de radio het heeft over drugsdealers, de wankelende Leterme I, een kabinet van hoofdverdachten en een item over Brussels Airlines en Lufthansa. Ze trekken het snot op tot diep in hun neus en drinken aan een glas melk van kunstmatige koeien. Komt de melk uit België, Nederland of misschien wel uit de verrijkte velden van Tsjernobyl. Het kan hun geweten niets schelen want ze moeten toch niet naar de Olympische Spelen, alleen maar naar hun werk, als agent van het kapitalisme en als schuldige aan het Westen. In constante worsteling met de vrijheid en broederschap, de vredesduif mit Fingerspitzengefühl omarmd zoals China dat doet met Tibet. De smeuïge boterhammen worden in zilverpapier gerold in het besef dat het vanmiddag toch een broodje wordt uit de exotische bar om de hoek, vol met poëzie en hopen vlaai, enerverende wachtende okselgeurenden die advies vragen over sla of lentesla, gebakken of rauwe ham, woestijnzout of vers geschept uit de zoutmijnen van Ethiopië. Tolerant strooien de piepjonge meisjes, zo schoon als pinguïns van Antarctica, maar vaak tot niet meer in staat, de korrels op het broodje Niemandsland terwijl de klant al kwijlt van voorrang op het eten, betweter van het klimaatneutraal leven terwijl ze dromen over Ushuaia. Het licht wordt uitgefloept en de autosleutels rammelen in de handen. Via de rand van het huis stappen ze in een barre tocht naar de auto die trots de druppels draagt van afgelopen plensbui. In de weerschijn van het eerste ochtendgloren zien ze dan de bergen van ijs die de helft van hun geweten uitmaken en voor slechts een derde boven hun theewater uitsteken. Met niets van tederheid starten ze de heilige koe en dwingen hem de straat op te rijden. Ze navigeren het vehikel door een geur-, stof- en bacterievolle wereld en rijden als gevangenen in een glas melk naar hun werk. Een fout maken is fataal want links en rechts rijden dezelfde zombies op weg naar het dagelijkse avontuur vol met sastrugi en ijsstromen en hier en daar een toegankelijkheidspool. Het is al kwart over zes en het einde van de race komt in zicht. Deze keer hebben ze de files overwonnen. Deze keer zijn ze als een stoomlocomotief naar het werk kunnen bollen en de verloren tijd van het ledikant tot de stap over de drempel van het werk is vergeten. Het is de kortste column van de dag gebleken. De verovering van de dag is voorbij en nu kunnen ze de dag beleven zoals huisvrouwen het huishouden, voetballers de match of de schaker de verraderlijke zoektocht naar erkenning. Hmm, hete koffie. De eerste tas van de dag. De diepe geur brengt ze even langs hun moeder, tante Julia en de koeienstal en de prehistorie van het hart spreekt hardop. De eerste glimlach valt pardoes op de grond en zoals de cijfertjes in een sudoku valt hun gezicht eindelijk in de plooi. Lekker bitter slurpen ze het zwarte goud naar binnen. Ze omknellen de tas met hun handen zoals een minnares haar warme pik en genieten tot de tas leeg is. Tot de laatste druppel. Deze dag kan niet meer stuk. Daarvoor heeft de verborgen hand gezorgd. Het overtollige licht wist al de vermorste tijd van de ochtend en wat niet te verkroppen is, wordt even vergeten. Nieuw daglicht, nieuw vuur in de mens. De werkdag kan beginnen!

Appendix
STRAFFE TOEBAK
Werknemers die flexibeler gaan werken, zijn minder vaak ziek. Ze zijn bovendien loyaler. Dat blijkt uit een onderzoek van de Amerikaanse Wake Forest University School of Medicine onder ruim drieduizend werknemers van een multinationaal bedrijf. De flexibiliteit betreft zowel de plaats waar gewerkt wordt (thuis of elders) als het aantal uren. De bevindingen zijn gepubliceerd in de Psychologist-Manager Journal. (Bron: De Volkskrant, zaterdag 26 april 2008)
HET CIJFER
Mensen worden gemiddeld steeds ouder, maar niet iedereen profiteert daar evenredig van, zeggen epidemiologen van Harvard School of Public Health in Boston. Bij vier procent van de mannen en bij negentien procent van de vrouwen in Amerika is sinds begin jaren tachtig de levensverwachting zelfs dalende, aldus hun artikel in PLoS Medicine. Vermoedelijk komt dat doordat in bepaalde streken van de VS e gezondheidszorg minder adequaat is. In de VS is de gemiddelde levensverwachting bij geboorte voor mannen tussen 1961 en 1999 gestegen van 66,9 naar 74,1 jaar en voor vrouwen van 73,5 naar 79,6 jaar. (Bron: De Volkskrant, zaterdag 26 april 2008)
UITGESPROKEN
"Ik hou van mijn familie, absoluut, ze zijn een groot genoegen voor me. Maar... Mijn vrouw heeft wel eens gezegd: 'Je had nooit moeten trouwen, nooit kinderen moeten krijgen, we hadden vrienden moeten zijn." Schrijver Kader Abdolah (°1954 in Arak, Perzië, het huidige Iran) [Kader Abdolah is een pseudoniem. Het zijn de twee voornamen van overleden kameraden in Iran]


363. Mensen (dinsdag 22 april)

.zoals jij en ik. Of toch niet?

Etienne 'Steve' Davignon, de vastgoedmakelaar van het koningshuis.
Karel De Gucht, voor de 'duvel' niet bang.
Benedictus XVI bidt met slachtoffers seksueel misbruik.
Hugo Broos, werkloze trainer tussen rancune en rust over België: "Dit is geen sportland."
Jean-Claude Delepière, voorzitter van de antiwitwascel CFI, Cel voor Financiële Informatieverwerking.
De Duitse kunstenaar Gregor Schneider (1969) wil een stervende mens tentoon stellen.
Else De Wachter, Vlaams Parlementslid sp.a zegt dat mensen die jarenlang op een kind moeten wachten, bewondering verdienen.
Bert De Graeve, de gedelegeerd bestuurder van Bekaert, verdiende in 2007 zo'n slordige 1.301.695 euro.
Het Vlaams Huis in New York, dat de Vlaamse regering dit jaar wil openen, is ontworpen door de Italiaanse architect Renzo Piano.
Justitieminister Jo Vandeurzen (CD&V) en zijn collega van Financiën Didier Reynders (MR) willen naar eigen zeggen 'geschiedenis schrijven' door het chronische probleem van overbevolking in de Belgische gevangenissen definitief uit de wereld te helpen.
Annemie Turtelboom (Open VLD), minister van Asiel en Migratie: "Je kunt niet zeggen: jij mag blijven omdat je een mooi, grappig meisje bent, dat perfect Nederlands spreekt. Want wat doe je dan met de Sara onder de asielzoekers?"
Biobrandstoffen die zijn geproduceerd uit voedingsmiddelen vormen volgens de voorzitter van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) Dominique Strauss-Kahn, een moreel probleem.
Topman Thomas Leysen (47 - zoon van topindustrieel André Leysen) van Umicore gaat het VBO leiden.
Volgens de Amerikaanse zanger Roy Smith heeft de Britse popster Sting ideeën gestolen die uitmondden in grote hits van Stings groep The Police.
Acteur en regisseur Tom Van Bauwel (42), bekend als personeelsdirecteur Lieven Pauwels in 'Sara', zal het Raamtheater gaan leiden.
Na vijftien jaar gouverneurschap van de provincie Antwerpen geeft Camille Paulus (65) op 1 mei de fakkel door aan Cathy Berx (CD&V).
Wielrenner Frank Vandenbroucke weet niet of hij de spoken in zijn hoofd kan verdrijven door erover te schrijven (in zijn boek 'Ik ben god niet')
Na de vechtscheidingen maakt senator Guy Swennen (sp.a) er een erezaak van om ook de vechterfenissen de wereld uit te helpen.
Nu Jean-Jacques Cassiman (KU Leuven) met emeritaat gaat, verliest Vlaanderen een van zijn sympathiekste genetici.
In het magische jaar van de Expo '58 leefde de Belg in de wereld van Tony Corsari of een wereld waarin iedereen doktoer wilde worden, de man uit werken ging en de vrouw voor de kroost zorgde en de eerste grote parkings ontstonden.
Op het Franse eiland Martinique is de Frans-Adro-Caraïbische dichter Aimé Césaire overleden op 94-jarige leeftijd.
Patrick Lefevere: "Met dat cocaïneverhaal heb ik mij zorgen gemaakt over Tom Boonen. Hij ontkende alles, hij ontweek ook alles. Ik heb hem niet zien snuiven, maar cocaïne zit in de topsport."
Professor Philip M. Parker (47) heeft computeralgoritmes ontwikkeld die informatie bijeenscharrelen over een breed spectrum van onderwerpen en via die manier schreef hij al 200.000 boeken.
Volgens turnster Aagje Vanwalleghem (20) was je vroeger als turnster bejaard op je twintigste, maar nu ziet ze toch ook vrouwen van 25 nog aan het werk.
Marc Saverys, de gedelegeerd bestuurder van de scheepvaartgroep CMB, kreeg vorig jaar 1,76 miljoen euro als remuneratie voor het uitoefenen van zijn functie.
Yves Louis van de Artsenvereniging zegt dat als er tegenwoordig iets fout loopt, er absoluut een schuldige moet worden gezocht. Een gevaarlijke evolutie, vindt hij dat!
Grote baas van Standard Luciano D'Onofrio wil met zijn Rouches naar de Champions League.
Bij een aanslag op hun voertuig in de Centraal-Afghaanse provincie Uruzgan zijn twee Nederlandse militairen omgekomen. Een van hen is de 23-jarige Dennis van Uhm, de zoon van de zopas aangetreden Nederlandse opperbevelhebber Peter van Uhm.
An Vandeputte, oprichtster van Eetexpert.be, het kenniscentrum voor preventie en behandeling van eet- en gewichtsproblemen, vindt dat er veel te veel aandacht naar negatief gedrag gaat.
De Ivoriaan en reggae-zanger Tiken Jah Fakoly vindt het een onrecht dat 'wij' overal ter wereld heen kunnen, en 'zij' niet, maar denkt verder dat de strijd tegen de zakkenvullende leiders enkel maar tijd vergt.
"Tegenover 1983 is een woning nog altijd even duur," zegt Philippe Janssens, van het Antwerpse vastgoedstudiebureau Stadim.
Mathias Sercu, de duivel zelve in Hallelujah leest vooral radiospotjes in, werkt af en toe voor tv en als hij chance heeft, mag hij nog eens wat theater doen.
Bij de Amerikaanse Democraten is het dreamteam van de voorverkiezingen tussen Hillary Clinton en Barack Obama een nachtmerrieduo geworden.
Ex-procureur van het Joegoslaviëtribunaal Carla Del Ponte beschuldigt Kosovaren van organenhandel.
Schilder Philippe Vandenberg beleeft zelfs aan vreselijke taferelen plezier.
Katharina Beelen van Airstop biedt haar klanten onder meer een reis aan naar de Oeral waar er overnacht wordt in oude Sovjettanks, geen vijfsterrenhotel, maar voor alles is gezorgd, ook de catering.

Appendix
STRAFFE TOEBAK
Arme mensen zijn relatief vrijgeviger dan rijke mensen, zo ondervond Pamala Wiepking in haar studie naar geefgedrag. Met deze studie promoveert ze aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Rijke mensen geven wel meer geld aan goede doelen dan armere mensen, maar het percentage van hun inkomen dat ze weggeven, is veel lager. [Bron: De Morgen, zaterdag 19 april 2008]
HET CIJFER
Bij mensen die minder dan 8.000 euro per jaar verdienen, gaat gemiddeld 2,45 procent van het inkomen naar seculiere doelen en 1,71 procent naar religieuze doelen. In de hoogste inkomensgroep (meer dan 48.000 euro per jaar) is dat 0,87 en 0,77 procent. Dat komt omdat mensen in absolute bedragen denken over het geven, meent Wiepking. [Bron: De Morgen, zaterdag 19 april 2008]
UITGESPROKEN
"Religieuze mensen geven aanzienlijk meer geld weg dan niet-religieuze mensen. Maar ook daar wordt minder gegeven naarmate het inkomen toeneemt. En hoe diverser het sociale netwerk, hoe meer mensen weggeven." Pamala Wiepking in De Morgen, zaterdag 19 april 2008.


362. Ithaka (dinsdag 15 april 2008)

Dagelijks stuur ik tevergeefs de boot tegen de stroom in,
Maar ze nadert stilaan de gouden kust van Ithaka
Ik zie de boeg van Charons boot in de kleine haven
Ze wiegt op en neer en mij bijna in slaap
Gelukkig houdt de strenge zeewind mijn ogen open
Maar de oogkassen worden zwaar als donderweer
Meeuwen, wit, grijs en zwart zweven boven de masten
Zingen gregoriaans zoals engelen die me begeleiden
Maar ik ben een stuurman die geen escorte hoeft
Ik men de boot met vaste teugels op de weelderige baren
Elke duw die Poseidon geeft, duw ik hard terug
Hij zal wel lachen met mijn menselijke onmacht
Het stuurrad kraakt en ook het roer kreunt bij elke slag
Die ik de boot toebreng in mijn protest aan te meren
Ook vissen zien mijn schalks gedrag als narrendaad
En vliegen van de weeromstuit even boven water
Ze zien in mij de schavuit die golven tracht te trotseren
Maar zij kennen de macht van de stroming goed
Schamper kijken ze me aan vooraleer ze weer duiken
Terwijl de boeg ondraaglijk licht wordt omhoog getild
Ik geef niet af en gooi nors het roer weer om
De beste stuurlui schudden het hoofd, aan wal
Het kan me geen sikkepit schelen, ik hijs nog zeilen bij
En beuk tegen de wind in, opnieuw naar open zee
Zie de onmenselijke golven op me af rollen
Ze komen voorbij goed en kwaad, uit grote diepten
Hier kan ik nooit tegenop, dat beseft zelfs mijn hart
Ik doe beroep op de waardering van alle waarden
Maar een koude golf gooit de boot klakkeloos om
De neus weer in de richting van het dodenstrand
Neen, ik zelf hoef Poseidon niet te vrezen
Hij ziet het verdriet dat ik meedraag in mijn ziel
Trouwens, ik ben de arme stuurman maar
Ik breng een leven lang avonturen, vol ervaring
Een geest die leren leren heeft van de wijzen
Een lichaam waardevoller dan parelmoer en koralen
Meer geurend dan de meest zinnenstrelende parfums
Kostbaarder dan amber, harder dan ebbenhout
Dat is mijn schat aan boord van de boot
Die ik mee heb op mijn tocht naar Ithaka
Ik wist het, hij ook, onze overhaaste reis
Heeft jarenlang geduurd en onderweg hebben we gelachen
Stel dat we het eiland niet kunnen vinden, want de zee
Is zo groot en een eiland is zoals een speld in een hooiberg
Maar zo is het dus niet gegaan, de stroming misleidt je niet
Ithaka is geen rookgordijn, zo wijs ben je zelf wel
En met zoveel ervaring op de mooie boot voor twee
Begrijp je de betekenis van Ithaka nog meer.

[Geïnspireerd op Ithaka van K.P. Kavafis (1863-1933), geschreven in 1911 in Alexandrië]

Appendix
STRAFFE TOEBAK
Bijna een kwart van de 5.481 leerstoelen aan Nederlandse universiteiten wordt direct of indirect gesponsord. Uitschieter is de Universiteit Wageningen waar 36 procent van de hoogleraren door buitenstaanders wordt betaald. De vermenging van wetenschap en commercie brengt het gevaar met zich mee dat bedrijfsberichten als academische kennis in het publieke domein terecht komen. Zo hield een door melkproducent Campina gefinancierde bijzonder hoogleraar vorig jaar een oratie over hoe gezond melk was. [Bron: De Volkskrant, zaterdag 12 april 2008]
HET CIJFER
De hypocrisie in Nederland zal niet groter zijn dan in België! Terwijl premier Balkenende onder vuur ligt omdat hij van plan is de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Peking bij te wonen, reizen provincie- en gemeentebestuurders massaal af naar China. Zo vertrokken zaterdag 12 april maar liefst 17 Brabantse burgemeesters en wethouders, met in hun kielzog 40 ondernemers naar China. "Ik stop wel de kritische rapporten van Amnesty International in mijn koffer," zei een burgemeester. [Bron: De Volkskrant, zaterdag 12 april 2008]
UITGESPROKEN
"Ach Vande Lanotte: laat hem garnalen buffelen met mevrouw Gennez. Caroline: ook zo'n goed mens, precies de moeder van Rik Torfs. Alles wordt slijm, ter linkerzijde." Hugo Camps in De Morgen van zaterdag 12 april 2008.


361. Onomkeerbaarheid (dinsdag 8 april 2008)

Hoe kon het gebeuren dat jaren voorbijgleden zoals zoete broodjes. Op stap met opa, oma, vader, moeder, zussen en broers, vrienden en kennissen, toevallige passanten en toeristen. Vandaag allemaal zoveel ouder, stokoud, overleden en vergeten. Hoe kon het gebeuren? Met de uitgesproken kennis van Albert Einstein, de snelheid van het licht, Charles Darwin en de afstamming van de mens. Hoe kon het gebeuren? Als een kat in het nauw. Een keuze voor glamour nooit ingevuld. Of wel, maar geestelijk belazerd. Wassende waters en watergolven die huizenhoog het strand schoonvegen of de vlinder van Ilya Prigogine: kleine oorzaken, grote gevolgen. De vader van de chaostheorie deed meer dan sloven en baren met de wetenschap. Hij schreef samen met Isabelle Stengers een nieuwe dialoog tussen de mens en de natuur. Orde uit chaos, maar de tijd hield hij niet tegen. Die raasde verder in de wereld van alto's, ano's en vago's en zal het ooit anders zijn. In een interview over haar nieuwe boek 'Dit moest ik even kwijt' zegt de eindredactrice van VPRO's Achterwerk haar les op na 15 jaar Achterwerk: "Er is niets veranderd in het leven en lijden van jonge Werthers. Hun problemen zijn van alle tijden." De Bruin somt de topvijf op: pesten, gescheiden ouders, homo zijn maar niet durven uitkomen, eetproblemen, je eenzaam en onbegrepen voelen. Ziezo, met dit gegeven over jongeren gaan we de toekomst in. Het boek klinkt als een stemvork van honderd meter hoog. De tijd tokkelt er zijn lied op. Al naargelang de stemming van het weer harder of zachter, Mozes of Newton, mythe of de schijn van het universele, waarschijnlijkheid en onomkeerbaarheid. Hoe kon het gebeuren? Tijd, meester in de actualiteit. Altijd eenzaam aan het werk. Altijd bezig met alles tegelijk. Mensen ouder maken. Bergen eroderen. Dodenakkers onder het zand laten verdwijnen. Vliegen zonder vleugels. Van op aarde tot in het verste punt van de kosmos aanwezig zijn en niet zijn. Het leven op de bodem van de oceaan schijnbaar vertragen. Vingerafdrukken plaatsen zonder vingers. Het centrum zijn van miljoenen sterren en zwarte gaten en de aarde als proefgebied. Wetten dicteren. Ook aan het licht. Onveranderlijke wetten die telkens een andere kleur krijgen al naargelang de zorgen die de mensen er aan toedichten. Gefascineerd door groot en klein verstand. Bescheiden maar over alles heen lopen, fietsen, rijden, vliegen. De kick van goed doen. Met hart en ziel. Vreemde lichamen betasten. Culturele wellness verspreiden. Of niet. Verknocht aan de kosmos. Voorspoed en rampspoed. En op een dag, het noodlot! Onomkeerbaar. Kunnen we die onomkeerbaarheid stuiten. Kunnen we twijfelen tussen de onomkeerbaarheid van de natuur - zoals Newton dacht: de natuur past zichzelf aan - of durven we denken aan de volledige verwijdering van de onomkeerbaarheid uit de natuurkunde, voorgestaan door Einstein. Als zoete wraak van de gewone mens. Hardop dromen? Volgens Prigogine-Stengers (Boek 'Orde uit Chaos') mag het zonder evenwel ooit te denken dat we naar ons eigen verleden kunnen terug reizen. Met geen enkele technologische vooruitgang zullen we dat ooit kunnen regelen. Volgens Prigogine-Stengers is echter een van de meest verrassende resultaten die de twintigste eeuw heeft opgeleverd, dat de meeste dynamische systemen zich volstrekt instabiel gedragen. In die vaststelling zit de hoop, maar ook en voorlopig althans 'de nieuwe droom'. Dromen dat er misschien een planeet bestaat die zich zodanig beweegt en zich gedraagt dat de tijd er in omgekeerde zin toeslaat. Waar de tijd in een andere richting stroomt dan bij ons, hier on earth. In mensentaal gesproken: dat de mensen er jonger worden met de jaren. Verjaren krijgt dan de betekenis van jonger worden. Jaar na jaar! Heerlijke nieuwe wereld? Het zal dan kunst worden verstandig te pendelen tussen deze twee werelden. Want zeg zelf, vanaf welke leeftijd zou je weer jonger willen verjaren?

APPENDIX
Straffe Toebak
De meeste burgeroorlogen en andere conflicten worden gevoerd in landen met een groot aantal jonge mannen voor wie geen emplooi is. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Arabische wereld, Kenia en Afghanistan. De westerse oorlogen in Irak en Afghanistan zijn daarom tot mislukken gedoemd, omdat de Taliban en andere strijdgroepen een enorm reservoir aan jonge strijders achter de hand hebben. Omgekeerd gaan conflicten voorbij als het geboortecijfer daalt. Zo zijn de meeste guerrillaoorlogen in Zuid-Amerika beëindigd omdat er te weinig strijders waren. Ook in landen als Libanon en Algerije is de vrede teruggekeerd nadat het geboortecijfer daalde. [Bron: Boek 'Zonen grijpen de wereldmacht' van de Duitse socioloog Gunnar Heinsohn]
Het Cijfer
De burgemeester van Londen, Ken Livingstone (62) heeft tijdens de kiescampagne bekend dat hij niet alleen 2 kinderen heeft met zijn huidige partner, maar nog eens 3 nakomelingen bij 2 andere vrouwen. De tegenkandidaat Boris Johnson (43) die de grootste stad in Europa (ruim 7,5 miljoen inwoners) wil 'overnemen' lijkt niet de juiste persoon om hier commentaar op te geven. Hij werd in 2004 uit het Lagerhuis gezet nadat hij loog over een 4-jarige buitenechtelijke relatie. [Bron: De Volkskrant, zaterdag 5 april 2008]
Uitgesproken
"Onder de oppervlakte van het openbare leven drijft een zee van verhalen over de botsing van culturen, die niet of nauwelijks worden gehoord." Hans Wansink, columnist De Volkskrant, zaterdag 5 april 2008


360. Leven is dood (dinsdag 1 april)

Het leven is de dood. De vrolijkheid van deze zin ontgaat elke lezer, maar het leven kan enkel zinvol zijn als er geleefd wordt volgens deze mythische dodelijke weerklank. Elke dag is een verhaal om het moment van de eigen dood uit te stellen. Vanaf de geboorte wordt dat verhaal door anderen voor je verzonnen, daarna begin je met vallen en opstaan je eigen verhalen te vertellen en tot slot herbeleef je de geleefde verhalen. Dit laatste kan al hallucinerend gebeuren want de hersenen zijn hardnekkige verhalencompilators. Elke dag kan je sterven, maar een nieuw verhaal, hoe banaal het ook mag zijn, weerhoud je om je laatste adem uit te blazen. Om te kunnen leven, is elk verhaal goed. Er zijn massa's mensen geweest die stokoud werden met simpele verhalen. Verhalen waarin geen zee of vreemd land in voorkomt. Mensen die gekluisterd waren aan de open haard en niet verder leefden dan hun dorp. Het is prietpraat om te stellen dat je maar echt geleefd hebt als je de wereld hebt gezien. De wereld zien, is overigens al een utopie op zich, maar het is ook van geen belang om mooie verhalen te kunnen vertellen. Zie Willem Elsschot, Hermann Hesse, José Saramago. Ieder mens is uitgerust met een stel hersenen om zijn verhaal te kunnen beleven en het boeiend te vertellen. Met elk verhaal steel je als het ware weer een dag van de dood. De vrolijkheid waarop verhalen zweven, maakt het elke dood moeilijk om toe te slaan. Ook liefde is een factor die het verband tussen leven en dood rekt én een onoplosbaar karakter geeft. Liefde voor je eigen kinderen of kleinkinderen is een oeroud en onovertroffen verhaal om de ogen niet te (kunnen) sluiten. Het zorgt voor een verzameling van verhalen die allemaal moeten verteld worden. Het zorgt als het ware voor een noodzaak om verder te leven. Maar tegelijkertijd houdt het vertellen van verhalen ook de dodelijke urgentie van je eigen leven in stand. Het aantal verhalen vraagt niet alleen naar een uitbreiding, maar roept ook op om ze te duiden in het leven. Elk verhaal moet kaderen in een maatschappelijke context. Meer en meer moet het een verhaal van opgelegde nauwkeurigheid en geconditioneerde beknoptheid worden. We worden ertoe gedwongen. Het verhaal moet echter het leven en de dood goed onderscheiden. Het verhaal moet een voldoende groot spanningsveld tussen deze twee uitersten scheppen. Hoe kleiner het spanningsveld hoe meer uitgeblust het verhaal is en hoe korter het leven bij de dood komt. Het dagelijks laten vloeien van verhalen zorgt inderdaad voor een zekere druk op het leven, maar het is de enige mogelijkheid om niet hic et nunc naar de andere wereld te verhuizen. Leven en dood, een hoogst ongemakkelijke combinatie! Vooral omdat het getal van het aantal te vertellen verhalen op voorhand niet gekend is, noch de expansie of inkrimping ervan. Elk verhaal kan het laatste geweest zijn of na elk verhaal heb je telkens nog maar één dag te leven. En na het volgende nog één. Enzoverder. En terwijl de verhalen en dus de dagen dat je leeft, verder glijden, is de dood een permanente metgezel waardoor elke dag eigenlijk een hoogst eigenaardig karakter heeft, ook een zekere intensiteit van een laatste moment. Al beseffen we dat meestal niet. Vaag wanneer iemand die we kennen, heeft opgehouden te vertellen. Heel intensief wanneer een geliefde zijn verhalen beginnen te haperen of wanneer ze pure hallucinaties worden. Dikwijls raken we dan verbijsterd door het leven en de dood, waardoor onze eigen verhalen plots een heel ander karakter krijgen. De paradox van het leven laait dan weer huizenhoog op en verhalen krijgen grimmige trekjes, maar zorgen soms ook voor verrassingen. Mensen stappen dan gemakkelijker in een ander verhaal met nieuwe wendingen of al eens onwaarschijnlijke belevenissen. Het momentum in het verhaal wordt dan zeer belangrijk en de beschrijving van het verhaal meestal nauwkeuriger en beknopter, maar deze keer niet meer bestuurt door iemand of een systeem, maar door het eigen ik of het eigen bewustzijn. Het lijkt dan alsof je met geconcentreerde energie verhalen gaat verzinnen alsof je leven ervan af hangt. Je verdringt de dood naar de absolute schaduw in het besef dat er geen licht zonder schaduw kan zijn. De tegenstrijdigheid blijft dus. Het leven blijft de dood en met die regel moet je je altijd en telkens opnieuw verzoenen om verhalen te kunnen blijven vertellen. Ook de ontrafeling van de kosmos zal daar nooit verandering in brengen. Het kan enkel zorgen voor meer spanning en dus een boeiender verhaal als absoluut verband tussen leven en dood.

Appendix
Straffe Toebak
Indianenstammen hielden na een strijd met een andere stam een ritueel om hun doden te herdenken. Ze gingen aan de rivier zitten en keken drie kanten op: eerst stroomafwaarts om hun woede en verdriet aan de rivier mee te geven; dan naar de overkant om te overdenken wat je zelf gedaan hebt en ten slotte stroomopwaarts, richting de toekomst. Hoe algemeen dit ritueel was, is niet geweten, maar vast staat dat een stroom wereldwijd een bron van bezinning is, van bij de indianen in Alaska tot bij de boeddhisten in Tibet. [Bron: De Volkskrant, 29 maart 2008]
Het Cijfer
Cijfers van de Kruispuntbank leren ons dat in 2006 maar liefst 259.562 Belgen hun gewone job met een zelfstandig bijberoep of een extra baan in loondienst combineren. Hoge brandstofprijzen, dure huizen, hoge rekeningen. zijn de redenen om een tweede baan te nemen. [Bron: Vacature, zaterdag 29 maart 2008]
Uitgesproken
"Een kind is in staat om heel moeilijke dingen aan te kunnen, zolang het grond onder de voeten voelt, zolang er basisvertrouwen en veiligheid is. Het betekent dat je met een kind heel ver kunt gaan in het afscheid nemen, in het vertellen over verlies. Ook na een scheiding." Kindertherapeute Lut Celie [Bron: De Morgen, zaterdag 29 maart 2008]