Column 'Groeten uit Berbroek' - Columns 280 t.e.m. 289

289. Vox populi (dinsdag 21 november)

"De mens wordt vrij geboren, maar overal is hij geketend." (Jean-Jacques Rousseau)

I. Televisie
a. U mag elke dag televisie kijken, hetzij beeldbuis, LCD of plasma
b. U mag zelf uitmaken welk programma u leuk vindt of niet
c. Elke film, van welk genre ook, kan beelden bevatten die even later ook voorkomen in het nieuws. Elke vergelijking moet persoonlijk worden geïnterpreteerd, hoe dom of hoe slim de kijker ook is
d. Samen met een stroombegrenzer (10 ampère) zal straks ook een digitale begrenzer (bij wet) worden opgelegd voor mensen die de digitale televisie niet (competent) kunnen beheren.

II. Kleding
a. U moet kleren dragen bij alle sociale gelegenheden
b. De kleren moeten alle intieme delen bedekken, al wordt dat doel op verschillende manieren bereikt
c. De kleren mogen niet schokkeren of beledigen
d. Iedereen moet kleren kunnen kopen ook al dragen de rijken schoenen die een volledig maandloon van een hardwerkende poetsvrouw kunnen bedragen

III. Verkeer
a. U mag zich een motorvoertuig aanschaffen ten alle tijden
b. U moet zich houden aan de verkeersregels op alle plaatsen in alle omstandigheden
c. U moet enkel slagen in een rij-examen om een vrachtwagen van 30 ton of meer te mogen besturen. Er wordt geen intelligentietest afgenomen om dit gevaarte op welke weg, waar ook ter wereld, te mogen manipuleren
d. U kan al eens iemand doodrijden en dan betaalt u enkel een boete. Doodrijden om het plezier of uit wraak mag niet, alhoewel advocaten de duivel en het paradijs kunnen pleiten

IV. Vechten
a. U mag onder geen enkele omstandigheid vechten met een medemens behalve in sporten zoals judo, karate, worstelen of een of andere oorlog (altijd ergens ter wereld)
b. Indien een gore bandiet uw vrouw voor uw ogen verkracht, moet u bellen naar de politie en toekijken tot de arm van de wet toesnelt (of te laat is)
c. Wordt u op straat aangevallen, sla nooit terug, maar gebruik uw littekens als argument om voor de rechtbank een fikse schadevergoeding te eisen
d. Een mep verkopen wanneer een randdebiel u van de weg rijdt, mag niet, ook al wordt de begeerte sterker dan de moeilijkheid die ze ontmoet

V. Stemmen
a. Stemmen is een recht maar ook een plicht
b. U moet gaan stemmen als het politieke verkiezingen zijn, maar u kan het vrij als een loting zien
c. U mag stemmen voor wie u wilt, doch u hebt totaal geen inspraak in de latere coalitievormingen tussen partijen, evenmin dat u een goed gevoel krijgt dat uw stem ook maar iets bepaalt in het uitgestippelde beleid
d. Tijdens het stemmen mag u niet roepen of ranzige dingen neerschrijven op de stembrief alhoewel dat laatste moeilijk te controleren valt

VI. Niezen
a. U mag vrij niezen maar alleen onder strikte morele voorwaarden
    a.1. Met de hand voor de mond
    a.2. Niet storend tijdens openbare manifestaties of activiteiten
    a.3. Indien aanhoudend, moet u zich liefst afzonderen
b. U mag nooit in iemands gezicht niezen, ook al heb je geen respect voor wie naast je zit/staat
    b.1. TBC-patiënten moeten drie weken in afzondering gaan (ziekenhuis)
    b.2. De dokter zal TBC-patiënten vanop drie meter toespreken en behandelen
c. U mag nooit in iemands eten of drinken niezen tenzij betrokkene echt maar dan ook héél echt een ongelooflijke smeerlap is (maar dan nog is er rattenvergif)

VII. Tuin
a. U mag een tuin hebben en hem bewerken
b. U mag in uw tuin vóór 08.00 uur en ná 22.00 uur geen lawaai maken. Morgen is weer een dag!
c. U mag geen al te stinkend mest bij droog weer verspreiden in uw tuin en het is niet aangewezen uw eigen fecaliën (op gehurkte of andere wijze) te verspreiden tussen de groenten
d. U zult geen bomen of struiken planten die op korte of langere termijn het zicht van de buren kunnen hinderen

VIII. Huis
a. U mag een huis bouwen of kopen indien de financiële toestand het toelaat (of die van de ouders)
b. Het huis moet voldoen aan alle bouwkundige wetten en regels die gelden in de gemeente, provincie enerzijds en de wetten van Vinçotte en andere technische instellingen anderzijds
c. Gevelstenen en dakpannen moeten affiniteit vertonen met de buurt tenzij uw huis een uitgesproken villa is of de eigenaar een vermogen heeft dat tien arbeiders samen in hun hele leven nooit samen zullen verdienen
d. Het huis moet deftig onderhouden worden en dit vooral aan de buitenkant voor het zicht van de voorbijgangers.
e. Ook al is het huis afbetaald, al de overvloedige taksen die er nog eeuwig op geheven worden, moeten betaald worden, anders wordt uw huis alsnog eigendom van Het Kapitaal

IX. Huisdieren
a. U mag een huisdier, kleinvee of enkele koeien, varkens, pony's... houden
b. Wie zijn honden, schapen of pony's seksueel misbruikt, zal niet langer bestraft worden (mogelijk wel veroordeeld voor openbare zedenschennis), maar het is moreel niet aangewezen omdat er ruim voldoende mensen in alle soorten en gewichten voorradig zijn en er bovendien een simpele import uit pakweg Thailand mogelijk is
c. Voor dieren die in de buitenlucht vertoeven, moet een schutplaats worden voorzien

X. Kinderen
a. U mag als hetero, holebi of gehandicapte, respectievelijk met of zonder veel verstand of aantal handicaps, zoveel kinderen hebben als u wilt, hetzij door zelfverwekking, in-vitrobevruchting, hetzij door adoptie
    a.1. Gedrochtelijke kinderen mogen ook gekoesterd worden
    a.2. De gelijkenis tussen kinderen en hun vaders kan ab ovo via DNA-sporen onderzocht worden
    a.3. Lafheid, de moeder van de wreedheid, wordt nooit aanbevolen, maar kan toch verwezenlijkt worden als ouders de pasgeboren baby's dumpen in openbare gebouwen (toilet) of zoals Mozes in een bootje op de Maas (symbolisch)
b. Het opvoeden van de kinderen staat minstens achttien jaar centraal en er is een schoolverplichting voor kinderen van alle slag
c. De Rechten van de Mens zijn ook van toepassing op de kinderen
    c.1. Pedofielen mogen vrij kijken maar niets doen
    c.2. Pedofielen bij wie de geest zichzelf hindert worden al eens opgesloten
d. De genegenheid van vaders en moeders voor hun kinderen wordt niet uitgedrukt in materiaal, maar in familieliefde

XI. Dromen
a. U mag dromen zoveel u wilt, maar liefst 's nachts terwijl u slaapt en de vrijheid van het geweten de vrije loop kunt laten gaan
b. Dromen vormen een knelpunt voor de overheid want dromen kunnen niet gecontroleerd worden (noch belast)
c. Wie voortdurend als de beesten droomt, wordt aanbevolen naar een psycholoog te gaan (de mutualiteit komt hierin tussen)

XII. Werken
a. U gaat best werken, maar het is geen absolute plicht
b. Hebzucht is toegestaan om arbeiders tot werken aan te zetten
c. Hebzucht en afgunst mogen de maatschappij niet ondermijnen
d. Desnoods mogen mensen met een nobele leugen overtuigd worden
e. Indien u niet wilt werken en kan aantonen dat u gezinshoofd bent, dan krijgt u een maandloon dat evenveel is als dat van een hardwerkende poetsvrouw die soms al van vijf uur in de ochtend in actie is
f. Pas na de dood zal en kan men oordelen of uw werk goed of slecht was, maar één gegeven is er altijd: de onmisbaren liggen op het kerkhof

XIII. Boeken
a. U mag zoveel boeken - van welke aard dan ook - kopen als u wilt
b. U mag ook zelf een boek schrijven, uitgeven en verspreiden
c. Wie er in slaagt om een paar keer per maand op televisie te verschijnen met zijn profiel, kan met een hoge waarschijnlijkheid een bestseller schrijven, ook al schrijft hij over Pim, Pam en Pet, eieren bakken of de lendenen van een berggeit.

O seclum insipiens et infacetum!


288. Surrealisme (dinsdag 14 november)

Felix Meritus leeft op een piramide in de Kosmos altijd op weg naar de sterren van Orion. De piramide heeft een gewicht van 666 miljard newton. Er is een atmosfeer zoals op aarde. Er is één grote zoetwaterzee, de Ori. Voor de rest is alles bos en stroomt er één rivier, de Cma. De zwaartekracht is geringer dan op aarde en met een lichte sprong ben je al snel en paar meter in de lucht. Op de hele piramide bestaat de fauna uit 999 vogelbekdieren en zij leven op een schaal van één tot tien met ongeveer een tien en wel in alle categorieën. Alles blijft er eeuwig leven, niets sterft af en tijd is onbestaand. Felix Meritus kent geen goden noch duivels en denkt voortdurend na. Er is geen dag en nacht zoals wij die kennen, maar op elk vlak is het afwisselend licht en donker omdat de piramide zich zo positioneert bij haar doortocht naar Orion. Het is er altijd 27 graden en vuur en ijs zijn er onbestaand. Het is enkel een wereld van aarde, water en lucht. Op elk vlak van de piramide staat een grote kubus die honderd meter bij honderd meter meet. Als je daar binnenstapt, word je voldaan in alles wat je denkt. Het zijn de materialenkasten van de piramide en ze zijn net zoals de mens de maat is van alle dingen, van de dingen die ze zijn, dat ze zijn, en van de dingen die niet zijn, dat ze niet zijn... dat zijn de kubussen op de piramide. Bij elke doortocht van een ster bestudeert Felix Meritus de planeten die er ronddraaien en van op de top van de piramide kan hij de planeten haarfijn observeren. Op de top hangt namelijk een flexibele atmosfeer die zich als een automatische telescoop gedraagt wanneer Felix Meritus in de ruimte kijkt. In een soort herbarium steekt hij alle gegevens van elke ster met zijn planeten. Aan de hand van de stapel herbaria te zien, leeft Felix Meritus naar aardse maatstaven al miljoenen jaren en dat doet vermoeden dat hij van héél ver komt. Maar hoever? De vraag rijst ook dat wanneer hij het sterrenstelsel Orion binnenkomt, het dan afgelopen zal zijn met zijn piramide? Einde van de kosmische queeste? Maar misschien maakt hij wel plots een bocht. Niemand weet het. Felix Meritus ligt er niet van wakker. Hij denkt en stapt dan de kubus binnen. Verblijft er een tijd en komt dan weer opgewekt naar buiten. Wandelt door het bos. Geniet van de geuren en de kleuren van de eieren van de Ornithorynchus anatinus. Daarna duikt hij al eens in de Cma of in de Ori als hij in de buurt is. Zoals ik al zei, denkt hij voortdurend, maar het is niet denken wat wij mensen onder denken verstaan. Wij associëren denken nogal eens met filosofie, maar voor Felix Meritus gaat die ballon niet op. Hij heeft nooit angst gekend. Voor hem is er geen oerknal geweest. Geen oervaders met verzinsels over leven en dood, de zoveel geboden en 'Gij zult niet doden'. Op de piramide is er trouwens ook geen verandering zichtbaar. Er is geen strijd tussen tegengestelden, geen zomer tegenover winter, heet tegenover koud. De enige verandering is licht tegenover donker, maar niet in de kubus. In de vier kubussen krijgt elke gedachte een verklaring. Van a tot z. Geen gnostiek. Geen metafysica. Geen godsdienst. Geen filosofie. Geen wetenschap. Niets! Elk gedacht 'is' en zo ook elke verklaring. Neem nu melk! Het bestaat niet echt op de piramide van Felix Meritus, maar als het er zou bestaan, dan moest de vraag niet worden gesteld hoe gras uiteindelijk tot melk wordt getransformeerd. Melk zou er dan doodgewoon zijn. Zonder koeien. Zonder gras. Ja, ik begrijp volkomen het surrealisme - zoals wij dat hier op aarde noemen - van het bestaan van de piramide in de Kosmos. En de piramide daar nog aan toe, maar de bovenverstandelijke betekenis van Felix Meritus is helemaal onverstaanbaar voor aardse mensen. Zo is er op de piramide in de Kosmos nooit sprake geweest - zoals bij Thales van Milete op aarde - van de vier elementen lucht, vuur, water en aarde. Want vuur is ongekend op de piramide. Ondanks het gegeven 'sterren' die Felix Meritus dagelijks bestudeert. Dat zijn toch enorme vuurbollen. Toch is er op de piramide van de Kosmos nooit een vlammetje geweest. Maar zonder vuur ook geen gebraden vlees! Wat eet die Felix Meritus eigenlijk? Ex nihilo nihil, uit niets komt niets voort. Zit het 'em allemaal in die kubussen daar? Vier in totaal. Kan Felix Meritus er zomaar binnenstappen als hij honger heeft en even later weer voldaan buitenkomen. Door er aan te denken al 'plots' voldaan te zijn? En wat heeft hij dan virtueel gegeten? En als hij zich virtueel kan voeden, moet hij dan een spijsverteringstelsel hebben? Slokdarm, maag en het hele meterslange darmenstelsel, tot de aars toe, zijn dan toch overbodig? Niet? Zonder religie leven, lijkt me geen onoverkomelijk gegeven, dat kan de geest wel aan. Maar zonder voedsel en drinken een mens laten functioneren, dat is andere koek. Of moeten we ons de vraag stellen of die Felix Meritus wel een mens is zoals wij die kennen uit de biologielessen. Uit de duizenden aliënfilms kunnen we ons een beeld vormen hoe een ander niet-aards wezen er zoal kan uitzien. Maar onze Felix Meritus is anatomisch blijkbaar uit nog een ander houtsoort gesneden. Het is niet zo simpel als bij de pythagoreeërs die wegens hun vegetarisme ook bonen moesten afzweren. Dit omdat het eten van bonen een soort kannibalisme was om de eenvoudige reden dat in een boon, van dichtbij bekeken, precies een klein embryonaal menselijk wezentje zit. Ik denk dat we op zijn minst gezegd ook Felix Meritus eens van dichtbij moeten gaan bekijken. De werkelijkheid is niet alleen uit een aantal dingen opgebouwd, maar is een proces van voortdurende opbouw en afbouw. Heraclitus heeft dat circa 470 jaar voor Christus al goed gezien. Je kunt niet tweemaal in dezelfde rivier stappen omdat alles verandert, behalve de verandering zelf. Dat geldt ook voor Felix Meritus als die gaat stoeien in de Cma. Of in de Ori. Eigenlijk zitten we met het fenomeen Felix Meritus terug bij Zeno van Elea. En meer bepaald zijn methodische denkmethode die bekend staat als 'reductio ad absurdum'. Zo laat Zeno in een van zijn paradoxen zien dat in een wedloop tussen Achilles en een schildpad, waarbij de schildpad een voorsprong zou krijgen - wat trouwens een redelijk voorstel is - de gehaaide hardloper nooit de sjokkende schildpad kan inhalen. Waarom niet? Omdat Achilles volgens Zeno eerst moet aankomen op het startpunt van de schildpad. Maar rekening houdend met de aanname van de beweging, is de schildpad daar al niet meer. Hij is al op een volgend punt en dit zal zich voortdurend herhalen. Als Achilles aankomt op het punt waar de schildpad was, zal de schildpad al een stukje verder zijn. Achilles kan hem dus nooit inhalen. Beu? En wat met Felix Meritus op zijn piramide in de Kosmos in vergelijking met de mens op aarde? Misschien moeten mensen niet alles willen begrijpen. Niet altijd proberen te krijgen wat ze willen, maar beter proberen te willen wat ze krijgen. Ook surrealistisch?


287. De vreemdeling (dinsdag 7 november)

Wat vooraf ging: column 284 (Schoonheid en troost, dinsdag 17 oktober)

Jeanlouis: Welke tijd Leopold? Zou onze schranderheid er door afnemen als het tijdgevoel ons wordt ontnomen?
Leopold: Ik denk het wel. De beleving van tijd is subjectief en bovendien afhankelijk van innerlijke en externe omstandigheden die de graad van het bewuste besef ervan bepalen. Ik beleef mijn tijd nu als een gekwelde geest. Ik weet dat deze belevenis een ervaring is die me rijker zal maken, maar ik zou een brug willen vinden die me tijdloos over mijn miserie helpt. Ik zou deze psychologische tijd willen overslaan in de tijd die ik als mens op aarde doorbreng.
Jeanlouis: Dieren kunnen uitstekend leven zonder tijd. Ik zag nooit een tijger op zijn horloge kijken. De tijger valt zijn prooi niet aan omdat hij haast heeft, maar simpelweg omdat de kansen op een middagmaal worden vergroot naarmate de opponent meer zwaktes vertoond, minder tijd heeft om te reageren. Evenmin eet een tijger om twaalf uur, maar omdat hij gedreven is door honger of omdat zijn kroost anders aan het schreeuwen gaat. Maar ik moet wel toegeven dat ik ook nog nooit een tijger heb zien wenen van verdriet aan de oevers van een stroom.
Leopold: Zou het kunnen dat een dier in dit opzicht door de natuur is bevoordeeld zodat het eigenlijk een logischer en functioneler gedrag vertoont?
Jeanlouis: Ach dieren, je weet dat ik er zielsveel van hou en dat ik alle dieren koester, maar ondanks Darwin is de mens toch een uitzonderlijk beestje gebleken. Het redeneervermogen van honden, de instincten en emoties van apen en de beroemde papegaai van Von Humboldt ten spijt, maar de afstamming van de mens blijft voor mij een mysterie. In tegenstelling tot de mens heeft trouwens geen enkel dier het minste besef dat het is opgebouwd uit atomen.
Leopold (verward en opkijkend): Atomen! Gaan we het hier over atomen hebben?
Jeanlouis: Ik wil maar zeggen dat er schattingen bestaan die er op neerkomen dat 98 procent van de atomen waaruit een menselijk lichaam bestaat zich er een jaar daarvoor niet in bevond. De huid verandert elke maand, de maagwand eens in de vier dagen en...
Leopold: ...en mijn gedrag blijft hetzelfde. Ik blijf droef.
Jeanlouis: Wel ja, daar wil ik toe komen. Deze reusachtige metamorfose in geest en lichaam schijnt aan onze tijdsbeleving voorbij te gaan. Het lijkt wel alsof elk atoom van ons lichaam over een complete databank beschikt en die telkens gemakkelijk aan erfopvolgers doorgeeft.
Leopold: Bedankt voor die heldere kijk op het leven Jeanlouis, maar wat moet ik ermee?
Jeanlouis: Helderheid Leopold. Door het begrijpen komt de enkeling ertoe zich te bevrijden én van zichzelf én van de druk van de wereld.
Leopold: Ach, jij lijkt Albert Camus wel. Je bent net zo bezeten door het verlangen naar inzicht als hij. Ik heb momenteel een troebel zicht. Ik denk mistig. Ik zak stilaan weg in een moeras terwijl ik Eleni Karaindrou mijn filmmuziek hoor spelen.
Jeanlouis: Het 'is' essentieel Leopold.
Leopold: Denk je?
Jeanlouis: Komaan. Ik weet het zeker. Ik vind hier mijn vriend aan de waterkant en ik durf niet zweren wat je van plan was te doen. Ik heb me in zevenmijlslaarzen naar de oever bewogen omdat het even leek dat voor jou de aantrekkingskracht van de rivier groter was dan die van Newton! Overdrijf ik?
Leopold (hoofd diep gebogen naar de grond - zwijgt)
Jeanlouis: Het inzicht is gnosis Leopold. Existentiële bewustwording. Het is bevrijdend weten dat uit de diepten van het zijn de verlichting het gelaat bevrijd. En de geest! Deze verlichting, de gnosis, is niet vernietigend maar bruist vanuit de duisternis van de dood naar het licht van het lichaam. Het verhaal van leven en dood, van nacht en dag, van wit en zwart, van licht en duister, de hel en de hemel, ballingschap en koninkrijk. Jij zou dat beter dan wie ook moeten weten. Jij, mijn dierbare broeder!
Leopold: Je hebt gelijk Jeanlouis, maar mijn hersenen bieden niet langer onderdak voor logica en redelijkheid. Ik lijk wel verdwaald te zijn in een verloren paradijs. Ik leef momenteel in een surrealistische wereld. De wind giert en ik kan mijn ogen, de vensters van mijn ziel, niet sluiten. De storm raast in de schelpen van mijn oren en in mijn eigen hoofd ben ik een vreemdeling. Precies de vreemdeling van Camus waar jij nu zo fel op gelijkt!
Jeanlouis: Je moet dringend weer de eindigheid zo intensief mogelijk smaken.
Leopold: Ja, dat besef ik wel, maar moet ik God aanroepen of de Mythe van Sisyfus?
Jeanlouis (lacht): Jij geboren atheïst. Pelikaan die wankelt. Krokodil zonder tanden. Olifant zonder slurf. Kikker zonder doedelzak. Tjonge tjonge toch. Als je je nu niet vermant, gooi ik je persoonlijk in de Maas. Natuurlijk is het niet nodig in God te geloven om nog een zin in het leven te vinden. Er zijn ook geen mythen nodig. De goddelijkheid van de wereld dient niet in haar oneindigheid of eeuwigheid beleefd te worden, maar in haar eindigheid. De moraal zonder God en zonder enige absolute belijdenis eist van de mens een bestaan dat de normale taak van de mens in de eindigheid met een maximale eis formuleert. Zo kan de mens het diepste leed verdragen zonder zelfmoord te plegen. Ik geloof zelfs dat jij me dat ooit zelf hebt verteld.
Leopold (glimlacht en geeft Jeanlouis een por)): Ethisch realisme, niet?
Jeanlouis: Ja, dat is ethisch realisme. En dat betekent geen opportunisme! Het eist van de mens zichzelf in de eindigheid te denken naar het maximale en dus niet naar het volmaakte toe. Zo kan de mens een leven beamen dat aanhoudend naar het hoogste streeft in de eindigheid en in zekere zin kan hij zo de morele uitdaging aanvaarden.
Leopold (staart voor zich uit): Tja!
Jeanlouis: Het is moeilijk de eeuwigheid te verzaken, maar het is de enige weg naar de verlossing uit de droefheid, want dat maakt ons eindeloos droef en wanhopig.
Leopold (beetje opgewekt): Dat wil zeker ook zeggen dat ik die eindigheid in elk opzicht moet aanvaarden?
Jeanlouis: In elk opzicht. Het aanvaarden ervan betekent de rijpheid van de mens. Het is een streven naar de organisatie van de aarde om ze voor de mens bewoonbaar te maken.
Leopold (veert recht) Zie je dat mooie golfje daar. Sta op! Dat gaan we even volgen.

(wordt vervolgd!)

Nawoord Leopold Flam: "De dood van God betekent voor Camus het einde van de mythologie, waartoe hij de metafysica en de theologie rekent, en het begin van een ethisch realisme dat een wetenschap van het leven (science de vie) en geen levenskunst (savoir vivre) zal zijn. Camus is een ethische positivist, te vergelijken met Jean-Marie Guyau in menig opzicht overigens. De kritiek heeft niet genoeg gelet op dit bijzonder uitzicht van de gedachte van Albert Camus. Juist omdat hij God verzaakt, wordt de moraal op geen enkel principe gegrondvest. Camus schrijft niemand bepaalde ethische regels voor. Hij vraagt alleen het onvooringenomen inzicht dat geen illusies verdraagt. Vanaf dit moment begint een nieuwe levensbeschouwing, die veel meer dan theorie is, die de werkelijkheid van de mens belicht en verlicht. Is het nodig te bewijzen dat de solidariteit er zijn moet? Zij is er of zij is er niet. Geen enkel bewijs kan ze stichten. Van belang voor deze solidariteit is het inzicht dat ze in een bepaalde richting kan stuwen, dat ze innerlijk rechtvaardigen kan. Zo ook met de vraag naar de zelfmoord. Kan een redenering of een bewijs iemand van de zelfmoord weerhouden wanneer zijn levenswil gebroken is? Moest Camus zulks beweerd hebben, hij zou onzin vertellen. Het gaat hem om helemaal iets anders. Welke zin heeft nog het leven in de bewustwording van de eindigheid en van de dood van God? Heeft het christendom gelijk wanneer het zegt dat dan het leven onzinnig of absurd geworden is? Camus verdedigt de 'absurde' mens die de atheïst is. Het absurde heeft alleen een betekenis in christelijke zin, eens hiervan bevrijd, stelt zich een gans ander probleem. Sisyfus verachtte de goden, haatte de dood en hield innig van het aardse leven, daarom werd hij veroordeeld aanhoudend een steen naar de top van een rots te duwen, die dan weer naar beneden tuimelde. Zo herhaalt zich het leven van Sisyfus eentonig in de oneindigheid, net als het bestaan van duizenden mensen. Zou hij zelfmoord plegen? Hij aanvaardt dit ongerijmde bestaan dat hij veracht (il n'est pas de destin qui ne se surmonte par le mépris). Daar komt het op aan: de eentonigheid van het dagelijkse eindige bestaan te aanvaarden, te leven en gelukkig te zijn (il faut imaginer Sisyphe heureux). Het heroïsme bestaat derhalve niet in het verrichten van heldendaden die het gewone, alledaagse zijn te boven gaan, maar met een hart dat overkookt. De alledaagsheid aanvaarden en beleven, wel wetende dat alles zich herhaalt en dat uiteindelijk de dood het laatste woord heeft, de dood die even onzinnig is als het leven zelf." [Uit Ontbinding en Protest - Hoofdstuk VIII, Albert Camus van het nihilisme naar de gedachte van de zon - paragraaf één: De droefheid - Wereldbibliotheek, 1967]


286. Allerheiligen (dinsdag 31 oktober)

Dinsdagavond 31 oktober om 17.00 uur. De nacht valt als alleen een dode dat kan en op een eiken bank aan de zoom van het uitgestrekte Le Furet du Nord nabij Villeneuve d' Ascq zitten Jeanlouis en Leopold te mijmeren over hun dode vrienden. Jeanlouis is een vijftiger, Leopold een veertiger. Jeanlouis wil het nabijgelegen kerkhof nog bezoeken onder het mom van genealogie en heraldiek van enkele grafzerken, maar Leopold wil geen dodendans meer doen. Er ontstaat een eigenaardig gesprek tussen de twee boezemvrienden.

Leopold: De as van mijn lievelingen klopt op mijn borst, Jeanlouis. Ga maar. Ik wacht hier op je.
Jeanlouis: Ga mee Leopold. Volgens Socrates is filosoferen zich voorbereiden op de dood. Waar kan je dat beter doen dan op de dodenakkers met hun legendarische bewoners? Kom mee.
Leopold: Neen! Ga maar alleen naar je bruisende stad van de stilte. Ik geloof niet in de overtuiging van Socrates dat er nog een volgend leven is, dat de levenden voortkomen uit de doden en dat de zielen van de gestorvenen voortbestaan. Ik zal er niemand meer ontmoeten die me dierbaar is. Ik zal enkel graven zien, vers en licht als het verdriet nog jong is, beschimmeld en vervallen als de doden vergeten zijn.
Jeanlouis: Ach Leopold, de dood is onderworpen aan een vaststaand ritueel dat bovendien in duizenden gedichten en verhalen wordt beschreven. Maar bij dat ritueel hoort ook begraven of gecremeerd worden. Grafzerken en grafkapelletjes. Columbariums en strooiweides. Kortom: dodenakkers! Alles conform de waarden en normen van de familie.
Leopold: Ken je de eerste strofe van 'Bij het doodsbed van een kind' van Willem Elsschot, Jeanlouis? Het gaat zo: "De aarde is niet uit haar baan gedreven; toen uw hartje stil bleef staan; de sterren zijn niet uitgegaan; en 't huis is overeind gebleven..." Elsschot heeft gelijk. Willem Elsschot heeft met weinig woorden altijd gelijk. Duizenden jaren sterven, begraven, rouwen en gedenken heeft de aarde nog geen nanometer van zijn baan doen afwijken, de natuur niet één seconde doen aarzelen over het uur van onze dood en nog minder om de evolutie van de mens à la Darwin af te remmen. Wandelen over een kerkhof kan dan wel een ontdekkingstocht zijn, maar ik heb er geen boodschap aan. Vandaag niet!
Jeanlouis: Zei Montaigne niet "Wie de mensen leert te sterven, leert ze te leven"? Wij zijn het verleerd om ons voor te bereiden op de dood Leopold. Niet alleen omdat we blijkbaar niet meer in staat zijn een hedonistische levensfilosofie te integreren, maar misschien nog meer omdat we in onze westerse samenleving met alle wetenschappelijke en geneeskundige trucjes de dood volledig van het leven hebben afgezonderd. Waar is de oude inuit-jager in ons diepste binnenste, die weet dat hij niet meer aan de hoge waarde van het leven kan voldoen en daarom de dood verkiest?
Leopold: Mijn grootmoeder was een inuit-jager, Jeanlouis. Toen zij 89 was en ernstig ziek werd, heeft ze gekozen om te vertrekken naar nergens. Ze wist perfect dat ze het leven niet had gekend en vroeg zich daarom bewust af hoe ze de dood dan wel zou kennen. Zij wou dan ook veel en goed bemind worden zolang ze leefde. "Als ik er niet meer ben," lachte ze altijd, "hoef je niet meer om me te treuren, dan ben ik toch eeuwig weg." Zij was mijn lieveling Jeanlouis en elke dag van verdriet om haar, duurt langer dan een maand van vreugde.
Jeanlouis: Dat is mooi Leopold. Jouw grootmoeder zou twee handen op een buik zijn geweest met mijn grootmoeder. Dat zweer ik je. Haar adagium was "De dood is geen dreiging, maar een lange dracht". En dan lachte ze terwijl ze door mijn wilde haren streek. Ik bezoek ze nog regelmatig op het kerkhof en tussen ons gezegd en gezwegen. Ik sta dan heel stil voor haar graf en ook al weet ik dat het 'ongehoord' blijft, ik praat dan even met ze en moet dan glimlachen van verdriet. Ik zie en hoor ze dan weer spreken en lachen. Bijna die Willem Elsschot van jou, Leopold, die schreef "Er is niets aan te doen, zoals gij ziet; Drink dus een borrel bij een passend lied".
Leopold: Zo is het. Memento mori.
Jeanlouis: Morgen, Allerheiligen! Dan zie je de mensen weer sleuren met chrysanten en andere gedenkstukken. Wat voor een feest is Allerheiligen eigenlijk Leopold?
Leopold: In alle geval een kunstmatig feest Jeanlouis. Wist je trouwens dat Allerheiligen aanvankelijk de 13de mei gevierd werd? Ergens in de 9de eeuw heeft Paus Gregorius IV het feest ter ere van de Heilige Maagd Maria en de Heilige Martelaren naar 1 november verplaatst. Vanaf dan viert de Kerk alle bewoners van de hemel die de goede strijd gestreden hebben. Tussen haakjes Jeanlouis, al de andere doden moeten hun heil ergens anders gaan zoeken.
Jeanlouis: Olala, jij kent je geschiedenis goed, Leopold.
Leopold: Ik ben eerder een slachtoffer van mijn tijd. Geboren in de jaren vijftig en opgevoed met de Tien Geboden. Geconditioneerd zoals de hond van Pavlov, zeg maar.
Jeanlouis: En? Ken je ze nog?
Leopold: Dat denk ik wel. Eén: Gij zult geen andere goden hebben; twee: Gij zult Gods naam niet ijdel gebruiken; drie: Denk eraan dat je de sabbat heiligt; vier: Eer je vader en je moeder; vijf: Gij zult niet doden; zes: Gij zult geen echtbreuk plegen; zeven: Gij zult niet stelen; acht: Gij zult niet vals getuigen; negen: Gij zult het bezit van uw naaste niet begeren; tien: Gij zult de vrouw van uw naaste niet begeren. Wat zeg je daarvan, waf waf?
Jeanlouis: Hoe is dat mogelijk?
Leopold: Hm, ik lees wel eens in de boeken van de wijze Thomas van Aquino en vergeet ook niet dat ik de bijbel een prachtige roman vind.
Jeanlouis: Kom je nu even mee? Op dit kerkhof liggen ook een paar filosofen begraven. De dood en de filosofen moet je toch boeien.
Leopold: Je bent onverbeterlijk Jeanlouis. Sinds ik je de Essays gaf van Michel de Montaigne ben je wel echt gefascineerd door die zestiende-eeuwse filosoof. Eerst heb je me zo gek gemaakt om naar hier te reizen en nu wil je zoals Montaigne ook voortdurend praten over de dood. Montaigne informeerde nergens zo graag als naar hoe mensen gestorven zijn, wat zij hebben gezegd, hoe hun gelaatsuitdrukking was en hun houding. Wellicht bezocht hij ook volop de kerkhoven?
Jeanlouis: Ja natuurlijk, en niet alleen tijdens Allerheiligen. Kom nu mee. Sommige filosofische sterfgevallen zijn aangrijpend. Wie weet, kunnen we er de eeuwige stilte van de dood horen, dood en leven van elkaar scheiden, ellepijp na ellepijp... en waarom niet: de dood temmen!


285. Jeneverfeesten (dinsdag 24 oktober)

Zondagavond tijdens de jaarlijkse jeneverfeesten in Hasselt zitten een gescheiden vader met zijn twee kinderen in een bruin cafeetje in een familiale dialoog verwikkeld. Eentje uit het dagelijkse leven van het feest die deze keer uit een vaatje jenever wordt getapt. Eentje uit de bedwelmde geest zonder remmen en zonder gêne. Niet naïef, maar objectief. Eigenlijk strikt objectief omdat elk woord 'op zichzelf' bestaat. Zonder dubbelzinnigheden. Recht voor de raap. Of zoals de opvolger van Heraclitus, de wijze Parmenides (ca 515-440 v. Chr.) ooit zei: "Zonder dubbelhoofdigen."

Vader (opgewekt): Hier kinderen, laaf jullie aan het vocht dat uit de beste Limburgse granen is gedestilleerd.
Dochter: Maar pa toch. Je weet dat ik geen alcohol mag drinken van ma.
Vader: Jij bent achttien en groot genoeg om te proeven van het vloeibare leven. Bovendien is uw moeder een bekrompen fee! Zij drinkt vanuit het perspectief te overleven. Daarom kan ze niet genieten van een glas jenever. Of whatever waar alcohol in zit. Haar begrenzing is dramatisch want ze is een mooie vrouw. In plaats van zich een kleerkast vol geile mannen aan te schaffen, positioneert ze zich 's avonds met de kat voor de televisie.
Dochter: Ach papa, mijn mama is een schatje. Net zoals jij. Zij is veel meer éénheid dan jij denkt! Bovendien is zij een dame. Een echte Lollobrigida.
Zoon: Haha, Lollobrigida. Die is goed.
Vader (giet een jenever in één keer in zijn keelgat): Ja, die is goed. De Italiaanse filmster van 79 jaar oud die gaat trouwen met een Spaanse gigolo die 34 jaar jonger is. Als die kerel begint te rammen, dan hoor je Gina's skelet rammelen tot in Keulen.
Zoon: Het is 'Hij kijkt alsof hij het in Keulen hoort donderen' pa. En dat wil zeggen dat hij hoogst verbaasd kijkt bij het horen van een onverwachte tijding! Je moet er niets anders van maken.
Vader: 't Is al goed meneer de germanist. Ik zal mezelf verbeteren... dan hoor je Gina rammelen tot in Keulen.
Dochter: Je bent alleen jaloers dat je zelf geen vrede kunt vinden met jezelf. Jij hebt niet de moed jezelf te begrenzen. Jij zwalpt van de ene naar de andere del. Zonder uitzicht. Zonder doel.
Vader: Dat klopt. Ik beken. Ik heb sinds de scheiding geen perspectief meer in mijn leven. Mijn enige belangrijke project was ons gezin. Dat is nu verbrijzeld zoals kernenergie doet met atomen. Ik kan mijn leven niet meer motiveren.
Zoon: Kom kom, maak er geen potje drama tijdens deze zondagnamiddag. Ik trakteer nog eens. Jeroen: twee jenevers en een citroenjenever graag.
Dochter: Ach broerlief. Wat zitten we hier te doen in Hasselt. Die jeneverfeesten zijn zo achterhaald als het huwelijk van onze ouders.
Zoon: Eigenlijk wel ja. Ik begrijp die feesten ook niet meer. Terwijl heel de Belgische regering het drinken van alcohol aan banden legt, wordt hier jenever opgepompt als olie. Terwijl nota bene in Limburg een SLimactie aan de gang is die miljoenen kost aan politiecontroles, wordt hier café na café gezopen als de beesten. Zelfs jongeren geven zich over aan Bacchus. Het is helemaal niet fraai.
Vader: Maar jongen toch. Deze jeneverfeesten doen de Filosofie van het Feest alle eer aan. Wees toch niet heiliger dan de paus. En vooral niet hypocrieter. Als ik me nog goed herinner, zijn jullie beiden fans van George Michael, Kate Moss en Nicole Kidman. Klopt? Wel, wanneer de Britse popster George Michael afgelopen week gratuit op televisie mag komen vertellen dat marihuana hem gelukkig maakt en hij dan prompt voor de buis een jointje paft; als Kidman haar alcoholverslaafde man moet laten afkicken om er verder mee te sukkelen in haar leven; als Kate Moss in verwachting is van een drugsverslaafde. als al die beroemde mensen bovendien dagelijks gepromoot worden in kranten en magazines alsof ze goden zijn, wie gaat mij dan verbieden een feestje op te zetten met jenever? Het lijkt wel of de beroemden der wereld, de rijken alleszins, de koningen en de prinsen alles is gepermitteerd en de gemiddelde mens zich strikt moet gedragen naar alle zedelijke en geestelijke wetten die bestaan. Ik ben 24 uur op 24 gebonden aan het leven. Ik zit al in een harnas op het werk, op de weg. Hier en nu wil ik tijdelijk uit het centrum van die wettelijkheden gehaald worden en drinken. Samenzijn met mijn schatten. Dat is mijn perspectief voor vandaag. Mag dat even?
Dochter: Maar trop is teveel papa. Een quote van Paul Vanden Boeynants?
Vader: Haha, dochterlief, dat jij je die flamboyante worstendraaier nog herinnert. De VDB van de Roze Balletten en de Bende van Nijvel, haha. Misschien is deze quote wel het enige intellectuele dat hij ooit gezegd heeft. Dat noem ik nu eens kloppen op nagels. Jeroen! Twee jenevers en een citroendinges.
Zoon: Pap, het is spijkers met koppen slaan!
Vader (bijna zingend): Jaja, ik ben hier de kop van jut, een expressieve kop, een kop om te schilderen. Ik spreek met een dolle kop, ik verlies mijn kop maar vooral: de kop is eraf vandaag, jongen. Het is hier vandaag niet zoals bij vliegen waar men de kop duidelijk kan onderscheiden. Het is eerder de schoonheid van onze queeste, namelijk de jeneverkoppen bij elkaar steken (lacht).
Dochter: Ach, hij is zat.
Zoon: Ja, zijn kop is zwaarder dan zijn benen.
Vader (geprikkeld): Dronken? Jamais. Ik ben momenteel prettig gestoord in mijn hoofd. Drank helpt me daarbij. Wanneer ik de absurditeit van de wereld niet meer kan aanzien, grijp ik naar de fles. Net zoals alle groten op de aarde dat met de regelmaat van de klok deden: Chroetsjov, Hemingway of Charles Bukowski of noem maar op. Moest je vader zo een beroemdheid zijn dochterlief, zou je dan ook nog zeggen dat hij een dronkenlap is? Neen! Dan was ik waarschijnlijk een gezellige filosoof. Een toffe peer op café.
Zoon: Kom paps, maak je niet druk.
Dochter: 'k Zal het straks tegen ma vertellen.
Vader: Zeg haar dan ook dat ik ze nog altijd graag zie, maar dat ik ze uit morele overwegingen nooit meer wil zien.
Dochter: Precies alsof het haar nog interesseert?
Vader: Ik ken mijn pappenheimers. Net zoals vele vriendinnen, zou ma terugkomen als het maar even kon. Ze zou op haar knieën via Scherpenheuvel naar mij toe kruipen. Of misschien ook wel als een slang (buldert van het lachen).
Dochter: Haha, laat me niet lachen.
Zoon: Stop deze dwaze discussie. Wat heeft het voor zin? Jullie zijn na 18 jaar huwelijk aan een kruispunt gekomen en de ene is links gegaan, de andere rechts. That's it. In de eenentwintigste eeuw is dit net zo normaal als een rotonde. Tenslotte zijn jullie toch nog altijd de beste vrienden gebleven. Niet papa?
Vader (trekt pruilmondje): Welja... ach. Mama en ik euh...
Dochter (uitroepend): Daar is ze. Netjes op tijd.
Zoon (knuffelt zijn vader): Oké vader. Niet te veel meer drinken en euh... tot volgend weekend. Ik bel je nog!
Dochter (kust vader op het voorhoofd en lacht): Dag paps, braaf zijn hoor!
Vader: Jeroen, geef nog eens drie jenevertjes. Eén voor de zoon, één voor de dochter en één voor deze arme ziel, amen!


284. Schoonheid en troost (dinsdag 17 oktober)

Aan de waterkant van de Maas in Profondeville ziet Jeanlouis zijn vriend Leopold zitten. Schijnbaar doelloos staart Leopold in het water. Zo nu en dan gooit hij een steentje in de machtige stroom. Na elke plons volgt een lange stilte.

J: (opgewekt) Wat doe je hier, mijn vriend?
L: (sip) Ik ben droef. Bestendig droef omdat ik me ongelooflijk bewust ben van mijn beperkt bestaan op aarde. Ik besef meer dan ooit dat ik moet sterven en ik ben het beu een voortdurende en bittere strijd te leveren die mijn persoonlijk geluk aantast. Momenteel zit ik in een miserie die me diep ontroerd. Ik zou willen vluchten en alleen voor mezelf gaan leven.
J: Bedoel je je terugtrekken in de tuin van Epicurus of in een hoekje met een boekje?
L: Ik voel me uitgesloten Jeanlouis. Uitgespuwd door de maatschappij en toch met de zekerheid te leven niet anders te zijn dan de anderen. Wat moet ik doen?
J: Er zijn drie mogelijkheden Leopold. Vluchten met de noorderzon, in actie schieten om de maatschappij te hervormen of drie: je concreet te weer stellen.
L: (lange zucht)
J: De vlucht betekent echter dat je uitsluitend voor het individuele geluk kiest. In de overige gevallen kies je voor verantwoordelijkheid. Die heb je te nemen Leopold, zolang je leven duurt tussen geboorte en dood, in de eindigheid. De vraag die je kan stellen is of deze eindigheid aanvaardbaar is?
L: Ach Jeanlouis, wanneer ik toch moet sterven, waarom niet nu, liever dan morgen. Waarom geen zelfmoord plegen?
J: Komaan Leopold. Jij, die in de eindigheid altijd zo bewust geleefd hebt, kan toch maar één doel hebben: zo lang en zo goed mogelijk leven! Jij hebt altijd verteld dat het leven een kwestie is van gezondheid. Jij hebt die gezondheid zelfs boven de heiligheid verkozen wat me al eens tot de angstwekkende vraag heeft gebracht of jij je soms niet al te veel voor het lichaam interesseert en te weinig voor de geest!
L: Ja, ik weet het Jeanlouis en ik ben er me zeer van bewust dat ik in een bepaalde omgeving en in een bepaalde tijd meeleef met de vloed. Maar er is plots iets gebeurt in mijn leven. Dingen met lotsbepalende afmetingen! Het heeft me in een dal van miserie geduwd en het heeft me ertoe gebracht om voor mezelf rekenschap te geven, over mezelf weer na te denken en daarmee ook over de anderen. En die filosofie Jeanlouis brengt me in een sfeer van droefenis. Ook opstand!
J: Zo ken ik je niet Leopold. Dat ruikt een beetje naar kleinburgerlijkheid. Al dat aanhoudend bekommerd zijn om jezelf en die voortdurende biecht.
L: Dat is het niet! Waarom denk je trouwens dat ik schrijf?
J: Om onsterfelijk te worden.
L: Juist! Om roem te verkrijgen en zo onsterfelijk te worden, om bewonderd te worden en ik schrijf ook voor een stuk uit roeping! En ik zeg dit niet uit ijdelheid. Ik ben helemaal geen egotist.
J: Dat weet ik Leopold. Jij bent voor mij een socialistische moralist ten voeten uit. Jij bent een man naar mijn hart omdat je telkens weer het probleem stelt van de eenheid tussen de algemeenheid en de enkelheid. Jouw opstand is vaak terecht, maar ook al eens ongelukkig. Deze maatschappij heeft verschrikkelijk lange tenen. En daar ben je ook vaak droef over. En terecht Leopold! Jouw denken zit verstrengeld met de ervaring. Ik weet nog dat we hier op een dag samen zaten te filosoferen toen jij me vlakaf zei: "Is het nodig in God te geloven om nog een zin in het leven te vinden?" Weet je nog?
L: (glimlacht) Ja. en wie heeft ooit de zwijgende God getroost?
J: (lachend): Troost nodig hebben, is reeds in God geloven Leopold. Bestaat er trouwens wel troost? Kan iemand ooit getroost worden? Wie kan troost vinden voor een onherstelbaar verlies?
L: (stopt plots met glimlachen en perst de lippen op elkaar)
J: Wat is er toch Leopold. Waar zit je mee? Vertel het mij!
L: (slikt) De schoonheid om met mij hier aan de oever van de Maas te zitten, brengt al troost Jeanlouis. Schoonheid en troost gaan voor mij hand in hand. Maar ik zit in de miserie, eentje met lotsbepalende afmetingen. Héél persoonlijk en toch niet. Heel menselijk en ook weer niet al te menselijk. En ik voel me daarbij zo onmachtig, zo onwennig en zo microscopisch klein. Ik heb het leven nog nooit zo absurd gevonden als vandaag. En ik ken de absurditeit! Maar deze is me zo vreemd dat ik even rust en vrede zoek aan de Maas. Hier aan de oever zoek ik de enige echte troost die de tijd is. Tijd die alles uitwist. Op die tijd wacht ik hier!

(wordt vervolgd!)

Kort nawoord van Leopold Flam: "Leerling van Montaigne en vooral van Descartes, maar ook van Pascal, ziet Albert Camus de mens steeds als een bewust-zijn, als helderheid (lucidité) vóór alles. Wat er ook mag gebeuren, nooit geblinddoekt, ook in de bitterste ellende, ronddolen. De klaarheid is nochtans van zulke aard dat ze de mens zijn grenzen leert kennen, dat ze de ongerijmdheid van gans zijn situatie tot bewustzijn brengt. De mens eist klaarheid en de enige helderheid die hij ontwaart, is de ongerijmdheid. Hij wenst de maan en is aan de aarde gebonden. Hij verlangt het reine, het absolute en bevindt zich in het onreine en in het relatieve en zulks op elk gebied en in elk opzicht. Hoe zou hij, na de bewustwording van de ongerijmdheid van zijn situatie, nog kunnen denken aan de hervorming van de wereld?" [Uit Ontbinding en protest - Hoofdstuk VIII, Albert Camus van het nihilisme naar de gedachte van de zon - Wereldbibliotheek, 1967]


283. Cocagne (dinsdag 10 oktober)

Maurice was maandagavond vroeg gaan slapen. Digitaal: 21.00 uur! Nog voor hij helemaal in zijn warme bunker lag, dacht hij aan 'De Onnozele hals' van George Sand. Een geschiedenis van het goede en eerlijke jongetje Gribouille in een slechte wereld. Het kereltje zou geheel ten onder zijn gegaan zonder de hulp van de goede feeën die hem in zijn drang om de wereld te verbeteren zo goed mogelijk terzijde stonden. Maurice glimlachte en trok het donsdeken lekker tot onder zijn kinnenbak terwijl The Alan Parsons Project met zijn 'very best' nog door zijn hoofd spookte. Maurice durfde bijna niet denken dat hij de muziek van vroeger beter vond dan de digitale muziekbrol van de laatste vijftien jaren want anders verwachtte hij uit het duister een gemeen politiek stemmetje dat zou roepen: "Ga dan in Bokrijk wonen." Neen, Maurice wou hier en nu wonen. Een vast onderdeel zijn van deze tijd. Maurice wou proeven van de schoonheid en de troost van de eenentwintigste eeuw. Hij wou de wereld helpen kleuren, het geroezemoes van de aarde registreren en mensen opgewonden zien leven. Maurice kroop nog wat dieper onder het dons in de hoop met zijn voeten tegen die van een goede fee aan te stoten. Hij wou opnieuw - jaja, freudiaans ten voeten uit - dat kleine mannetje zijn dat door zijn moeder in bed was gestopt. In een tijd dat ze tijdens koude herfstdagen nog een heet ijzeren strijkijzer in een doek wikkelden en aan de voeten in bed legden. Dát was dan de goede fee die warmte gaf zolang de geest onrustig bleef. Dat beeld was voor Maurice de schoonheid en de troost waaraan hij zijn frêle voetjes kon warmen. Troost en schoonheid gaan hand in hand want wat ons troost biedt, vinden wij mooi. Liefde is dan nooit ver weg. Maurice draaide voor het eerst zijn kont in bed en keek nu door de vensterruit naar buiten. Zwart met witte stippen. Sterren? Hier en daar bewoog er een en verdween snel uit zijn gezichtsveld. De aarde en de hemel is toch een prachtige instelling, dacht Maurice, en weer zag hij een flikkerende ster mensen vervoeren in de lucht. Naar waar ging de reis? Maurice besloot via zijn dromen naar Cocagne te reizen. Helemaal alleen. Op eigen krachten en in dit warme bed. Hij ging weer op zijn rug liggen en sloot zijn ogen.

Het was niet gemakkelijk bewust te dromen. De hersenen hadden altijd wel opmerkingen en vaak strooiden ze, met hele bakken, mist in de ogen zodat Maurice geen steek zag. Zijn wil om vrij te dromen stond in schril contrast om vrij te kunnen denken in zijn bed. Vrij denken had hij in de hand. Maar vrij dromen? Dromen van Cocagne? Dat lag niet binnen handbereik. En toch waren het zijn bloedeigen hersenen die hij opdracht gaf om te dromen van een knus droomoord met exotische voedselgeneugten, klotsend water van 32 graden, zijn vrouw van twintig jaar geleden, twee lachende kinderen, dollende katten en honden, dravende paarden op het strand, de garantie dat niemand aanspoelt op het eiland, nu en dan een walvis met Pinocchio in zijn muil, dolfijnen die kwetteren en de schaduw van de palmen natuurlijk want Maurice hield niet van de volle zon. Hij was eerder een schaduwmens. Hoe Maurice zijn hersenen ook pijnigde, hij kreeg maar een zwakke echo van Cocagne te zien. Maurice probeerde dan stiekem via de tuin van Akademos binnen te geraken, maar geest noch geweten lieten hem toe ook dit labyrint te verlaten. Maurice bleef een gevangene van zijn eigen hoofd. Hij kon maar charlatan, charmeur of brutale vlerk zijn als het moment van de dag het toeliet. Of het moment van de nacht. Maurice was volstrekt onbegaafd om zijn dromen te sturen. Zijn hersenen speelden geen theater op verzoek. Eros en Thanatos traden maar op in het land van verlangen als het hun uitkwam. Nog even sloot Maurice zijn ogen en schetste een lange wandeling met Julia Roberts op een eiland waar alleen een opgezette papegaai leefde. Maar nog voor ze hand in hand het schemerland betraden, zag hij Picasso een streep trekken door zijn doek.

Maurice staarde dan maar in de lucht. Zwart met daar rond zwart. Zou hij schaapjes gaan tellen. Hoe gaat zoiets? Maurice kon nog geen eiland voor de geest halen. Hoe zou hij dan wel honderden schapen tevoorschijn toveren. Want zoveel had hij er beslist nodig om in slaap te geraken. Neen. Maurice zou kijken in de duisternis van de slaapkamer. Met dat object voor ogen, zou hij de stilte in zijn geest herstellen. Het droombeeld als afwezigheid. Maurice zou in een ontvankelijke gemoedstoestand kijken zonder te zien en daarna wellicht gaan dromen zonder te denken. Hopelijk bracht de creativiteit van dit nachtelijk idee het experiment niet in gevaar. Het was bijna abstract expressionisme. Je weet wel: "De poging niet te communiceren is op zijn minst zo gecompliceerd als de poging wel te communiceren." Wat een gedoe! En dat allemaal in een kamertje waarin Maurice zijn best deed om te kunnen slapen en ocharm eens te dromen als een kind.

[Resultaat Column 282: Verhaal a was NIET waar, Verhaal b was WEL waar. De heer R.V. uit Beringen krijgt spoedig de boeken opgestuurd. Hartelijk gefeliciteerd!]


282. Waar of niet waar? (dinsdag 3 oktober)

Lees en win mogelijk twee leuke boeken!

Verhaal één.
Vorig jaar wandelde ik tijdens de mooie septemberdagen in de Nieuwstraat in Brussel. Plotseling werd ik aangesproken door een vrouw die hoogstens veertig was. Een brunette met strelende bruine ogen en een lach die zelfs Joseph Ratzinger zou doen openbloeien. Ze was licht gekleed in een bruin maatpakje. Een prachtige decolleté en een paar benen om mee weg te lopen. Ik hield graag halt. "Vlaams," vroeg ze. Ik bevestigde. "Goed," keek ze me recht in de ogen, "Kijk eens hier," terwijl ze haar handtas open plooide. Ik keek in haar doos van Pandora en zag een wirwar van schitterende lingerie. Bordeaux en zwart met wit. Alles met kant en insidieus doorzichtig. Ik begon te lachen, maar dat was niet de bedoeling. "Alles is gebruikt door mij en is netjes gewassen," streelde ze me met haar tijgerogen. "Tja," moest ik al lachend mompelen. "Wil je een setje kopen," frunnikte ze met een hand in haar handtas, haar wijsvinger strelend over haar esoteriewinkeltje. Ik keek zoals een puber naar zijn eerste pornofilm en was zo hulpeloos als een aangespoelde walvis. Ze profiteerde van mijn bedwelming. "Jij mag uitkiezen voor 25 euro het stuk. Het is allemaal van Pastunette en Valisère," trok ze een stringetje langzaam omhoog. Het zwarte dingetje met witte franjes kwam eruit zoals een cobra uit een kruik. Hypnotiserend traag en bedwelmend. "Wel," gaf ze me een por in mijn zij. Ik nam diep adem. Ik moest met deze komedie komaf maken. Ik schudde al glimlachend van 'neen' en hield mijn handen diep in mijn zakken. "Twintig," trok ze een pruilemondje. Ik weigerde en stapte verder. Ik keek niet om. Na twintig stappen deed ik het wel. En toen zag ik dat ze al een andere kerel aan de haak geslagen had.

  
• WAAR   
• NIET WAAR

  
• WAAR   
• NIET WAAR