Column 'Groeten uit Berbroek' - Columns 100 t.e.m. 109

100. Ik, Plato Twee (dinsdag 8 april)

Op een vroege morgen, de zon zocht nog haar weg, kreeg ik het bezoek van de Stem. Ze zei me heel voorkomend, als de nacht der smart zijn zinnen omfloerst: "U bent het nu. We leven in 2012 en er is niemand op de hele wereld die het wil doen. En u wordt het, dus. De grote filosoof Plato Twee. Doe maar. Zeg maar. Alles is goed. U bent voortaan het licht en alleen u mag het. Neen, u moet het. U en alleen u wordt het geweten van de mens. Niemand zal zich moeien, want iedereen, ja, zelfs het onderwijzend personeel zal het met u eens zijn. Maar weet dat elk woord dat u spreekt als een bijbelse taal gesorteerd zal worden. En elke opdracht zal even ernstig, als een missie naar de maan, worden vervuld. Ik zorg voor alles, maar vanaf nu is het woord aan u!" En de Stem was weg. Daar stond ik dan. Aangedreven door een onbekende kracht die de meest humane mens in me wakker sputterde, sprak ik mijn eerste woorden: "Beste mensen", begon ik nogal lullig en ik vervolgde, "Ik vind dat", maar ook dat klonk flauw... En toch was ik de morele baas van de wereld. Zo had de Stem me toch verzekerd. Ik kon zonder schroom met gelijk wat uitpakken. Dus mijn derde poging ging als volgt: "Luister eens even...", maar het was verdomd moeilijk, want ‘even’ was te kort om alles te zeggen wat er gezegd moest worden. Maar dan kwam het, zoals plots het ei bij een kip in wording is, en geen sluitspier het nog kan tegenhouden: "Beste mensen. Leven wordt redelijker en iedereen zal het respect krijgen wat hij verdient. Iedereen een auto, een gsm. Rij maar naar elkaar en bel ongestoord op. Het getal pi is niet langer een mysterie en telt voortaan slechts zeven cijfers achter de komma. Iedereen, van arm tot rijk, van Eritrea tot Lapland en van Belize tot Japan krijgt een onuitputtelijk moestuintje met transgene spruitjes en een genpatent voor nog meer lekkers. Iedereen krijgt gouden rijst en wie vreest om uit de boot te vallen, krijgt een spuit met extra actiegenen. Geld wordt afgeschaft en iedereen neemt en geeft zoals de aarde zich beweegt. Het evenwicht wordt verzorgd door de klonen Arnold Schwarzenegger en Rambo. Wie ziek is en te moe is om te werken, krijgt een oplapvakantie in Madagascar of Aruba. Vrouwen worden niet langer lastiggevallen tenzij ze uitdrukkelijk om de daad verzoeken. En kinderen mogen spelen tot ze 21 jaar zijn. Vanaf dan worden ze plots volwassen. En dan wil ik het nog even hebben over motivatie en consequentie. Over een droit-devant korset en een crèmekleurige mantel in flanel met licht poffende mouwen voor vrouwen ouder dan 80 jaar. En don’t forget. De dieren! Altijd vrienden vanaf nu. Elke koe die dat wil, wordt niet geslacht. En schapen staan hun wol alleen nog af in de zomer, zodat ze zeker geen koude lijden in de winter. Water? Van de helft van al het zoete water op aarde maken we bier, net zoals we van elke helft van de planten sigaretten en sigaren maken. Mensen moeten kunnen nadenken, hallucineren en mediteren. Daarom krijgt ook iedereen een zweethol en een antracieten kachel cadeau. Zodat hij hoog en droog zijn ding kan doen. Reizen naar de maan of nog verder, Mars? Op redelijke tijd komt bij iedereen de ‘Be There-Shuttle’ langs en een vriendelijke airhostess houdt het handje vast tot we ver boven de wolken zijn en laat het los wanneer de oneindigheid zijn intrede heeft gedaan. Muziek? Iedereen krijgt een klassieke opleiding en overal kan via een enorme Mobistar-databank alle muziek die sinds Stan Getz geboren is, worden opgevraagd. Net zo met geavanceerd Wap-nieuws! Dat is online beschikbaar. Natuurrampen worden verbannen naar onbewoonde gebieden en wie nog eens in een bui van nostalgie de mens van 2003 wil zijn, kan naar de dierentuin. In elke grote stad wordt daar ruimte voor gecreëerd. Het worden de moderne OCMW’s met onomkeerbare voorwaarden inzake maatschappelijke status. Tot slot wil ik bevestigen dat de filosofie de nieuwe al-wetenschap van de mensheid wordt. Ik heb gezegd. Ik, Plato Twee."


101. Misschien (dinsdag 15 april)

Misschien is onze getrouwde prins Laurent niet de snullenprins zoals wij denken, maar houdt de strakke hofhouding hem inderdaad dom en onnozel ten voordele van zijn broer en stijve hark Filip en zuster en Moeder Astrid. Misschien is het goed dat de laatste vlucht van een Concorde in oktober van dit jaar plaatsvindt want de decadente Frans-Britse vliegende bommen hangen al 27 jaar in de lucht tussen Europa en Amerika. Misschien is het in orde dat 1.500 Belgen tot werkstraf zijn veroordeeld en niet in een cel moesten uitpuffen want de gevangenissen puilen nu al uit als hoogzwangere vrouwen. Misschien is het goed dat Pim Fortuyn én een standbeeld kreeg aan het G.W. Burgerplein in Rotterdam én een vlag waarop ‘Laten wij waken over de vrijheid van het spreken’ want anders zou Nederland vergeten dat ze veel te veel ‘lullen’. Misschien is het prima dat de helft van de Belgen nooit een boek leest want anders worden ze wellicht slimmer dan de gemiddelde politieker. Misschien is het oké dat advocaat Jef Vermassen zelf even sprak met de Rwandese massamoordenaars want anders hadden we de weduwen van 800.000 vermoorde Tutsi’s nooit geloofd. Misschien is het dapper van Belgische artiesten om Jacques Brel in 2003 - precies 25 jaar na zijn dood - te interpreteren want anders was Johan Anthierens de laatste geweest die Brel had herdacht in zijn biografische boek. Misschien is het een stiekeme actie van Gaia dat jaarlijks 93.000 Belgen door een hond worden gebeten want anders waren er nog meer voedingsrekken met hondenvoedsel in warenhuizen nodig. Misschien is het wel leuk dat de Nederlandse zakenman Ton Jaspers de uitvinding om as van een dierbare in een kleine diamant om te zetten hier in Europa te introduceren want zo winnen we duurzame vierkante meters op de kerkhoven. Misschien is SARS wel bezig met een niet-te-stuiten opmars en viel de honderdste dode vrijdag 4 april enkel symbolisch. Misschien is het maar goed dat vrouwen bewust kiezen voor een slechter betaalde job dan hun respectievelijke mannen want ze willen toch perse flexibeler en sociaal nuttiger zijn. Misschien is het waar dat het in de Middeleeuwen veel warmer was dan nu een en ander blijkt uit onderzochte boomringen, ijskernen en historische documenten want anders konden we niet ongestoord verder gaan met de opwarming van de aarde. En misschien is De Standaard Uitgeverij terecht boos op het Vlaams Blok omdat deze partij een persiflage plaatste op Suske en Wiske in ‘De Poenscheppers’want anders wordt ook straks Vandersteen gepersifleerd als een kandidaat voor het Blok.

Misschien, ja misschien moeten mensen maar eens allemaal beginnen met een dagboek te schrijven in plaats van telkens weer die idiote televisie aan te zetten. Een dagboek dat het karakter heeft van een verzameling van essay’s en zelfs van een filosofisch dagboek, opgesteld volgens lectuur, bepaalde gebeurtenissen, een stemming en zelfs een plotse inval. Als opzet gaat het om een geestelijke ontplooiing van hetgeen wij heden niet alleen beleven, maar wat zich als vraag verheft en op een antwoord wacht. Het is niet alleen een geestelijke oefening maar het betreft ook een zeker rekenschap geven op het einde van een lange en misschien wel teleurgestelde (deel)reis van het leven. Zulk een soort dagboek zal alleszins een persoonlijke bloemlezing zijn van het leven zoals het is. Ervaren door dat ene individu dat zijn dagboek zou kunnen richten op een verkenning van de wereld in de verte en in de nabijheid. Altijd volgens een richting, een ontwerp (een project) zodat het dagboek alle levensmogelijkheden heeft. Alle thema’s kunnen erin behandeld worden, gericht op de alledaagse zorgen en natuurlijk ook de vreugde. Een nieuwe uitdaging voor een creatieve mens?


102. Dementeren (dinsdag 22 april)

Wie heeft ooit gezegd of beweerd dat dementeren een smet is op het leven? Dat het een ouderdomsziekte is? Dat het moet bestreden worden? Dat mensen die het ‘hebben’ via chemische of andere ingrepen moeten geholpen worden?... Wie denken wij, mensen, dat we wel zijn? Heeft de farmaceutische industrie en zijn gekweekte vorsers niet gewoon een nieuwe commerciële tak willen aanboren alsof het een nieuwe goudmijn betrof? Met maar één doel voor ogen; geld, nog meer geld tot de kapitalistische slogan ‘business as usual’ erop volgt? Waarom moet iemand die dementeert perse hersenhulp toegestoken worden alsof hij een computer is die gecrasht is? Welk leven moet waarom langer uitgerekt worden? Wat is er fout aan een uitdovende vulkaan die zijn hele leven lang heeft kunnen spuwen wat hij in zich had? Welke warmte heeft een blok eikenhout niet vrijgegeven alvorens hij moe maar voldaan uitgedoofd en in as verpulverd uiteen valt? Wat is er mooier dan van het leven afscheid te nemen zoals men gekomen is: onwetend, hulpbehoevend en met een kinderlijke onschuld? Ingrediënten van het menselijke bestaan die vaak liefde en vriendschap losweken bij betrokkenen. In het geval van de baby ligt het wezentje letterlijk aan moeders hart. Bij ouderen die gaan dementeren, is het de kunst om als betrokkene tijdig en duurzaam afscheid te nemen. Dat zou een uitdaging kunnen zijn van de wetenschap: bepalen wanneer de grens bereikt is en wanneer de slinger precies naar de andere kant gaat bewegen. Meestal is het kernprobleem dat er voor de dementerende ouderen geen plaats meer is in de onmiddellijke leefkring. De gedementeerden vragen veel aandacht en iedereen heeft het zo druk. Vaak zelfs de eigen kinderen omdat ze moeten gaan werken, omdat ze zelf kinderen moeten opvoeden, omdat ze oneindig ver van hun ouders zijn gaan wonen... of gewoon omdat ze zo vals zijn als een kat. Onze beschaving is er niet op vooruit gegaan. Begin twintigste eeuw leefden families lang samen of toch heel kort bij elkaar. Een helpende hand was vlug uitgestoken. Ouders schoven lekker aan bij de tafel, speelden met de kinderen als hun knoken versleten waren of ze zorgden voor menselijke warmte wanneer ze dementeerden. Zelden waren ze een lastpost omdat de mensen van toen zich ook minder gedroegen als narren. Niemand blies zich gemakkelijk op tot het twintigvoudige van zijn persoontje! Iedereen stond nog met zijn beide voeten op de grond. Iedereen had nog een navelstreng met de aarde. Natuur en mens leefden nog niet in een permanente conflictsituatie. De mensen waren volop op de natuur aangewezen en beseften dat maar al te goed. Dat besef is vandaag verloren gegaan terwijl we nog altijd en alleen op de natuur aangewezen zijn! De absolute vernieuwingsdrang was toen nog minimaal. Een tapijt bleef liggen tot het door en door versleten was. Een schilderij ging drie generaties mee. Een fauteuil minstens twee. Papier was eerder zeldzaam. Elk product werd ‘op-gebruikt! Hier en daar liep er weliswaar een menselijke egoïst over de akker, maar die stonk alleen maar naar geld. Mensen van toen kochten duurzaam materiaal omdat er ook alleen maar vakmanschap bestond. Geen vijftig soorten jam. Geen duizend vakantiebestemmingen naar het niets! Een kopermijn moest niet perse leeggeroofd worden om de plundering van een volgende te rechtvaardigen. Een paraplu werd nog hersteld. Een koperen ketel gesoldeerd en een bot mes bij de slijper geslepen. Alles doorstond de tand des tijds. Een boek had zulk een stevige rug dat na honderd jaren plooien, de bladen er nog als gezonde wervels bleven inzitten. Kortom: het milieu was geen slagveld en de armoede was nog een wereldvraagstuk in plaats van de hedendaagse in stand gehouden waanzin. De natuur werd nog geen voetje gelicht omdat er diep respect voor was. De natuur gedroeg zich immers bewust als een voedende moeder die - zoals nog altijd - weinig omzag naar haar aardkinderen. Maar ook dat begrepen de mensen want de moeder-van-alle-leven kon niet overal tegelijk zijn. Er was begrip voor die zekere verwaarlozing, maar het dwong tegelijk respect af. Dat respect zat diepgeworteld bij de mens van pakweg honderd en nog meer jaren geleden. En dat respect zou generaties lang zorgen dat families nog families waren. Met veel broers en veel zussen en ouders die nooit als een lastpost werden aanzien, maar steeds als een bron van vriendschap en vertrouwen. Dementerende grootvaders zonder meer. Dementerende oma’s met een bonus, want een moeder blijft altijd de bron van alle leven. Dementerende ouders, koester ze!


103. Beatles (dinsdag 29 april)

Ik kwam thuis en zong een vrolijk deuntje. Ik had die dag niet al te hard gewerkt en ik bedacht ter plekke dat ik het avondje wel eens kon afsluiten door een glaasje Jägermeister te klinken met een rode Porto die mijn vrouw wel zou lusten. Al naargelang ik het hart van de woning naderde, zong ik harder en harder. Het was niet moeilijk én het is heel bekend.

It’s been a hard day’s night
And I’ve been working like a dog
It’s been a hard day’s night
I should be sleeping like a log
But when I get home to you
I find the things that you do
Will make me feel all right

Oei. Toen ik de keukendeur opengooide, zag ik een kleine fabriek in actie. Mijn vrouw zat in een stoomwolk en de kinderen hadden de keuken verbouwd. Van tafeltje-dek-je was geen spoor te vinden en de ogen van mijn vrouw verrieden niet veel goeds. Had zij een rotdag gehad op haar werk? Terwijl ze de patatten afgoot, waagde ik me aan een eerste avondkus, maar ze wimpelde me vakkundig af. Ik las op haar gezicht dat ik met haast en spoed de tafel moest dekken en daarna de soep voor de kinderen moest uitscheppen. Even later ving ik als de beste indiaan de kinderen onder tafel en achter de zetel en bracht ze naar het altaar, de keukentafel. Ik stak ze een lepel in de hand. En dat was voor mijn vrouw mijn eerste goede daad van de dag. Alsof mijn job bijkomstig is! Na de eerste soeplepel begonnen de kinderen te morren omdat ze niet meer mochten spelen. Ze morsten soep en wilden drinken. Dat mocht niet. Soep is drinken. Ik neuriede voort, maar het was al veel minder luid.

You know I work all day
To get you money to buy you things
And it’s worth it just to hear you say
You’re gonna give me everything

Alles? Dat zat er die dag niet in. Revolutie binnen het huwelijk! Volgens de Italiaanse regisseuse en schrijfster Cristina Comencini (1958) alvast wel. Volgens haar is het in deze tijd zelfs onmogelijk om voor altijd bij dezelfde partner te blijven, zoals de vorige generatie nog wel deed. Wij, decadente aardbewoners van de 21ste eeuw willen alles: liefde, passie, kinderen en seks. Altijd. Van 7 tot 77. Volgens Comencini is het echter zo dat op termijn de aantrekkingskracht van de partner verdwijnt en dat dan de relatie eindigt. Wat blijft, zijn kinderen en een schuldgevoel. “Wel,” onderbrak mijn glimlachende vrouw mijn verhaal aan tafel, “Dat theaterstuk (Il piú bel giorno della mia vita) wil ik wel eens zien.” Of ik als creatieve journalist niet aan kaartjes kon geraken. Ik lachte en zei dat het stuk in Nederland speelde en het een pleidooi voor de vrouwelijke lust is, en dus geen mannenzaak. Maar toch. We stonden al een stap verder die avond. Na de groentesoep was mijn vrouw eindelijk aan de praat geraakt. De kinderen hadden hun mond vol en zwegen. Ik moest dringend naar de volgende gang van het menu overstappen.

So why I love to come home
Cos when I get you alone
You know I’ll feel okay

Ik vertelde haar tussen de ene en de andere hap dat ik ook een leuk bericht gelezen had in een toegestuurde ‘Brochure voor de huisarts’. Iets dat ik nog niet wist... over seks! Ik werd vermaand om het verhaal maar stil te houden tot bij de afwas, want de kinderen waren plots stiller geworden dan een hangende panda. Goed, hoe de seksuele reactiecyclus bij mensen werkt, reserveerde ik voor later op de avond. Ik at wat sneller dan gewoonlijk en hielp de kinderen bij het versnijden van het vlees. Vlees, het zwakke vlees van de man. De prikkels borrelden bij me op als in een fles Perrier. “Weet je,” probeerde ik de aandacht weer te krijgen, “Dat in de achttiende eeuw de mensen uit de hogere kringen zonder wroeging vreemd gingen?” Mijn vrouw keek met gefronste wenkbrauwen. “Het is pas in de negentiende eeuw dat de kuisheid een ideaal werd,” rondde ik de oprisping af. “Hogere klasse,” herhaalde mijn vrouw, “Daar staan we nog een lichtjaar van verwijderd.” Ik slikte de biefstuk beleefd door en zong verder in mijn gedachten.

When I’m home everything seems to be right
When I’m home feeling you holding me tight, tight
yeah

Zo. De kinderen hadden hun huiswerk gemaakt en zaten lekker voor tv naar een video te kijken. Vrouwlief en ik pakten de afwas bij de horens en trokken het gesprek van tussen de soep en de patatten weer op gang. “Waar waren we gebleven,” klopte ik met de handdoek op haar kont. “Seks,” antwoordde ze sarcastisch. “Wel,” vertelde ik alsof ik een huisarts was geworden, “De seksuele reactiecyclus bij mensen vertoont veel overeenkomsten voor beide geslachten en omvat vier fasen. Fasen die langzamer gaan verlopen naarmate men ouder wordt.” Om te testen of mijn vrouw alles goed volgde, deed ik onmiddellijk een test. “Heb ik al gezegd dat deze gegevens komen van de sociologen Masters en Johnson?” Maar mijn vrouw was bij de pinken, “Neen, maar droog nu verder af en som de vier fasen maar eens op.” Van zingen was nu geen sprake meer en ik blies tussen de tanden: “De opwindingsfase, de plateaufase, het orgasme en vier: de ontspanningsfase.” Ik keek nu gretig in haar richting of ze meer details wou. “Neem een nieuwe handdoek, want die van u is zo nat als de zee. Daar krijg je geen glas meer mee droog!,” beval ze me. Poeha, ik droop af naar de kast voor een nieuwe doek terwijl ik stilletjes het refrein herhaalde.

It’s been a hard day’s night
And I’ve been working like a dog
It’s been a hard day’s night
I should be sleeping like a log
But when I get home to you
I find the things that you do
Will make me feel all right

De afwas was gedaan. Alles stond netjes in de kast. De kinderen waren braaf en eigenlijk was het bedtijd, maar wie klaagde? Ik zag de kans schoon om de opwindingsfase opnieuw aan te vatten. De eerste knuffel werd aardig onthaald, maar niks wees erop dat er een verhoogde bloedtoevoer naar waar dan ook aan het gebeuren was. Wat vertelde de brochure nog meer? “De kinderen moeten dringend naar bed. Wie doet het vandaag?,” onderbrak mijn vrouw mijn hersenkronkels abrupt. Ze vroeg het met een zodanige sex-appeal dat ik niet weigeren kon. Ik droeg de kinderen op mijn rug en in mijn nek samen naar boven. Herhaalde voor de zoveelste keer het slaapritueel en kwam een klein half uur later weer naar beneden. Mijn vrouw zat voor tv en plooide tegelijk het naar rozen ruikende wasgoed op het salontafeltje. Tegen beter weten in, bleef ik zingen.

So why I love to come home
Cos when I get you alone
You know I’ll feel okay

“Stond er nog meer interessants in die brochure?,” doorbrak mijn vrouw de geheimzinnige stilte in de woonkamer. Ik knikte enthousiast “Een oudere man heeft 10 tot 15 seconden nodig om een erectie te krijgen, terwijl bij jongere mannen reeds na 3 tot 5 seconden een erectie optreedt.” Dat had ik goed onthouden. “En bij vrouwen? Hoe snel gaat het daar?,” keek ze me uitdagend aan terwijl Mister Proper de aandacht naar zich toe wilde trekken op tv. “Tja, ook de vrouwelijke lust neemt af, maar dat is een heel proces...” Ze perste de lippen op elkaar om niet in lachen uit te barsten. Maar verder zei ze niets. Niet ja, niet neen. Maar ik, als doorgewinterde vader, wist op dat moment dat ik die avond niet voor het zingen de kerk zou moeten uitgaan. Ik herinnerde me nog een nieuwtje van die dag en spotte ermee “In 2003 zal het huwelijk worden ontbonden van vier miljoen Chinezen, maar niet met den deze”. In mijn hoofd laaide de muziek weer fel op.

When I’m home everything seems to be right
When I’m home feeling you holding me tight, tight
Yeah yeah...

En toen ik later, moe maar voldaan in mijn bedje lag terwijl de volle maan de kamer verhelderde, dacht ik terug aan de voorbije dag toen ik zong van het het leven. Het leven dat zo prachtig is. De Beatles? Ja, die maakten mooie liedjes.

It’s been a hard day’s night
And I’ve been working like a dog
It’s been a hard day’s night
I should be sleeping like a log
But when I get home to you
I find the things that you do
Will make me feel all right

You know I feel alright
You know I feel alright


104. L’être et néant [In de reeks Berbroekenaar in Parijs - deel V (dinsdag 6 mei)]

Que reste-t-il du Paris du couple mythique Simone de Beauvoir et Jean-Paul Sartre? A quoi resemblait la capitale des existentialistes? Spaar 39,90 Euro en koop ‘Le Paris de Jean-Paul Sartre et Simone de Beauvoir’, collection ‘Les promenades de…’ door Jean-Luc Moreau, édition du Chêne, 168 p. Uiteraard is het allemaal vergane glorie en lichten de namen nog maar zelden op als sterren aan de hemel. Ook al is er recentelijk nog een nieuwe vertaling van Sartre’s ‘L’être et néant’ verschenen (vertaald door Frans de Haan, Lemniscaat, Rotterdam, 788 pag., 49,95 Euro). Parijs is gekuist in de naam van de 21ste eeuw. Ruim 6.000 ‘agents de propreté’ dweilen dagelijks de koddige straten en God weet waar ze er achteraf mee blijven. Wellicht is het voer voor een verbrandingsoven waarin ze binnenkort ook mogelijk Le Penn gaan cremeren.

*
Bwa, het regent pijpestelen in Parijs. Ik haast me in mijn zevenmijlslaarzen over de Passerelle Solférino. De golven van de Seine willen me graag vastgrijpen, maar de houten voetgangersbrug is zoveel stabieler dan de Millennium Brug in Londen. Die wiebelbrug hield trouwens maar op te dansen op de tonen van elke zucht toen er voor ruim vijf miljoen Euro extra werd in geïnvesteerd. Ruim 91 dempers maakten pas in januari 2002 de Londense overstap van St. Paul’s Cathedrale en Tate Modern tot een veilige onderneming. Tja, Londen is Parijs niet en de houten passerelle over de Seine die de Jardin des Tuileries en het Musée D’Orsay verbindt, heeft zelfs nooit last gehad van het synchronische voetstapeffect. Brrr, de regen heeft me goed in zijn greep. Er is bijna geen mens op straat en in de verte zie ik zelfs geen beweging aan het museum. Daar zal ik Olivier ontmoeten.

*
Olivier is een Parijse kennis, maar de jongste maanden fietst hij zichzelf voorbij. Ik merk dat aan zijn e-mails die hij regelmatig verstuurt naar België. Ze gaan van kwaad naar erger en soms vrees ik dat hij in staat is in zijn eentje de Al-Qaeda van Osama bin Laden of de ISI van Pakistan te overtreffen. Geitengedachten! Maar toch: daarom heb ik me laten overhalen om hem tijdens een blitsbezoek in de lente al te ontmoeten. Zeg maar om de gemoederen te bedaren! Nochtans is hij meestal gezond en gezellig bezig met de nieuwe wereldorde die volgens hem nog gesticht is door Bush sr. om tien jaar later blijkbaar definitief zijn beslag te krijgen met Bush jr. Een wereldorde overigens die gegrondvest is op een eenvoudig beginsel: het recht van de sterkste. Daarnaast kan Olivier ook urenlang chatten over de nieuwe netwerkeconomie van de Amerikaanse socioloog Jeremy Rifkin. Die beweert in zijn boek ‘Age of Access (Het Tijdperk van de Toegang) trouwens dat de markteconomie stilaan wordt vervangen door een netwerkeconomie. Geen kopers en verkopers meer, maar aanbieders en gebruikers. Geen kapitalisme meer van Marx, maar dus letterlijk in de tang van de netwerkeconomie. Over de open deur dat in de wereld altijd het recht van de sterkste heeft gezegevierd, blijft Olivier nuchter. Hij stelt echter dat in de geschiedenis echter nooit één mogendheid in staat geweest is om zijn macht - militair en economisch - tot in alle hoeken van de wereld te laten gelden. Welkom, 21ste eeuw!

*
In zijn laatste e-mail vanuit Parijs was Olivier nog enorm in de ban van een jazzconcours aan de Rue des Petites-Ecuries (10e). Trompetten en saxofonen bonden er de strijd aan tegen aids in Parijs en Lyon. Vedetten zeverden hun blaasinstrumenten zo vol dat elk virus verdronk in de ranzige coctail van muziek en alcohol. De bevrijdende vedetten: Emmanuel Bex, Glenn Ferris et Simon Goubert. Ik ken ze van haar noch pluim en hou het hier in kil Berbroek maar bij Chet Baker, The Balanescu Quartet en mijn idool Stan Getz. Maar geen slecht woord van mijn vriend Olivier zijn keuze. Suivez le chat. Naar La Maroquinerie in het 20ste arrondissement. Een literaire café dat de zon doet schijnen in elk hoofd. Kenners spreken van ‘une oasis au coeur du 20e’, en volgens Olivier liegen ze geen millimeter te veel. Olivier nam trouwens deel aan en enquête en ontdekte achteraf socioculturele ruimten waar geen gerespecteerd bezoeker van Parijs omheen kan.

*
Oh, Parijs. Duizenden boeken, miljoenen artikels hebben al beschreven wat jij te bieden hebt. Vanaf uw kindertijd als eiland tot de nostalgie onder de Eiffeltoren.Wat mag ik nog toevoegen? Welke kanttekeningen mag ik nog maken? Hedendaagse? Plagiaatstukken? Vertalingen? Wie heeft nood aan mijn kanttekeningen? Een lijvig artikel voor al wie voor-bij-gaat? Is het nodig gehoord of gelezen te worden? Waarom spreek of schrijf ik over Parijs? Is Brussel niet ver genoeg? Parijs, toch niet om geen blad wit te laten? Is het authentieke denken geen rusteloos noteren? Is het lezen geen noteren? Wie kan lezen zonder te schrijven?

*
Olivier had een sik laten groeien. Een geitensik. En aan zijn nek hing een belletje. Heel klein. Zilver. Zonder klepeltje. De sik deed me denken aan de duivel. De bel was er om de duivel af te schrikken. Want duivels hebben wat met geiten. Ze willen ze liefst allemaal in de hel zodat ze ’s avonds de sikken netjes kunnen kammen. Daar kicken duivels op. Vooral stoere geiten als Olivier lusten ze rauw. Maar van belletjes houden ze niet. Als die rinkelen worden ze gek. Ding dong of tsjingel tsjangel. Dan kwijlen ze met de vingers in de oren en staat hun staart zo recht als een erectie. Dus, aan Olivier zullen ze zich niet wagen want het belletje moest toch maar eens tingelen. Maar hij ziet eruit als een geit. Ik moet lachen als hij gaat zitten en met twee vingers zijn sik recht strijkt. “Deux café crème,” roep ik een kelner. Een goeie geit moet warme melk drinken. Duivels lekker!

*
Van de duivel naar het aangrijpende boek ‘Qui a tué Daniel Pearl’ van de Franse filosoof Bernard-Henri Lévy. Een zoektocht naar de dood van de 38-jarige Amerikaanse journalist Daniel Pearl. Ontvoerd voor hij de Pakistaanse miljoenenstad Karachi bereikte. Pakistan, volgens Lévy dé bakermat van het terrorisme. De journalist Daniel Pearl overschreed weliswaar de regels van de journalistiek door in een wagen te stappen zonder kompaan. Moslimextremisten die in verband gebracht worden met Sheikh Gilani (spirituele leider van Richard Reid - betrapt op een vlucht tussen Parijs en Boston met een bom in de hiel van zijn schoen) en de intussen gevangengenomen Omar Sheikh, vermoorden hem. Ze sneden hem de keel over - daarvoor werden drie specialisten uit Jemen overgebracht - en daarna sneden ze zijn lijk in stukken. Alles is op video opgenomen en volgens Bernard-Henry Lévy wordt die video nu aan enkele moskeeën in Karachi als een soort trofee te koop aangeboden. Duivels. Terrorisme van de bovenste plank of misschien wel het bastaardkind van een duivelskoppel: het Westen en de islam, zoals Lévy suggereert? Olivier wordt stil van het waar gebeurd verhaal. Vooraleer we het museum d’Orsay nog een keer bezoeken, zegt hij ‘morgen’ zijn sik af te scheren. Tja, zo wordt hij misschien wat minder duivel en opnieuw wat weer man zonder geitenstreken en geitengedachten! (Qui a tué Daniel Pearl? Is uitgegeven bij Grasset, 540 pag., 20 Euro).


105. Centaurverkiezingen 2003 (dinsdag 13 mei)

Wie zal het zeggen, vijf tellen voor zondag 18 mei, voor wie de individuele Belg stemt bij de verkiezingen van een nieuwe kamer en een overbodige senaat? De (opinie)peilingen? Die hebben nog nooit iets bewezen en zijn er enkel maar om mediaruimte extra te vullen. Ze zijn een uitgelezen drogreden om debatten te voeren en de advocaten van de duivel uit te nodigen om hun politieke boodschap te brengen. Achteraf gezien zijn peilingen altijd al een kwestie van geluk gebleken, nooit van een wetenschappelijk onderlegde methode. Wordt het inderdaad een nek-aan-nekrace tussen VLD en CD&V met in het kielzog Stevaert-Anciaux? Zoveel professoren, zoveel voorspellingen. Net zoals in deze neo-kapitalistische wereld managers en media hand in hand gaan om een product te lanceren, gaan bij verkiezingen politici en media hand in hand om een politieke show op te voeren. Terwijl de bedrijfsleider gestuurd wordt door de marketing, krijgt de politieker een ploeg cabaretiers met zich mee. De show met de narren van de 21ste eeuw is niet interactief want eigenlijk kan de kiezer nooit echt kiezen. Kiest hij vooral niet voor partij X, dan kan die partij toch via een coalitie in de regering komen. Kiest hij voor persoon Y, dan wordt die mogelijk opgevolgd door een politiek individu waarvoor hij nooit had willen stemmen. Zo wordt met de kiezer altijd gesold. Erger nog. Op markten wordt hij door politici vaak beschouwd als een randdebiel die kan schrijven noch lezen. Afgelopen dagen hoorde ik op Radio 1 hoe Mieke Vogels op markten haar groen programma ging ‘vertalen’ aan de kiezer. Alsof de kiezer onbekwaam zou zijn om te begrijpen dat Agalev geen sigaretten meer wil, maar wel cannabis tolereert. Ik zag op tv hoe ex-NMBS-topmanager Etienne Schouppe op een andere groenmarkt bijna een hartaanval kreeg toen een vrouw zijn gezicht vol sporen niet herkende, maar goed wist hoe de manager al die jaren miljarden belastingsgeld had verprutst. Ik zag Bert Anciaux ongevraagd vrouwen kussen op een ochtendmarkt omdat ‘oude vrouwen’ het plezant vinden volgens hem. Hij is wel echt dé herboren nar uit de Middeleeuwen van sp.a-Spirit. Politieker met overgewicht Jean-Luc Dehaene walste door de straten terwijl hij folders uitdeelde aan de mensen alsof hij Sinterklaas was. Tjonge tjonge, voor één stem meer zouden ze hun broek laten zakken. Zelfs Frieda Brepoels zou het doen om na 18 mei niet van het politieke toneel te verdwijnen want welke bestaansgrond heeft N-VA wel in verscheurd België? Wat een opportunisten? Kijk maar eens hoeveel politiekers er al van partij gewisseld zijn om van de grote geldpot te kunnen blijven graaien. Al die mensen pretenderen dit land als een goeie vader te willen besturen! Ik mag er (weer) niet aan denken. Al blijft het een fundamenteel gegeven dat ook onze samenleving een macht van mensen is over medemensen. Zowel de machthebbers (politici) zelf als hun onderdanen (kiezers) zullen met dàt gegeven nooit in het reine komen. In die zin blijven verkiezingen dan ook maar een democratisch kaartenspel van politieke macht. Machiavelli formuleerde het kernprobleem van de politieke macht het scherpst. “Het model van de staatsman,” vertelt Machiavelli, “is de mythische figuur van de centaur, half mens en half dier. Om zijn staat te handhaven moet hij de kunst beheersen om, naargelang van de noodzaak of de opportuniteit, zich als mens te gedragen zowel in de huid van het dier te kruipen, van de machtige leeuw zowel als van de sluwe vos.” Alle politici zijn half mens en half beest! Guy Verhofstadt is half mens, half kowari, Stefaan De Clerck is half mens, half pelsrob, Mieke Vogels is half mens, half tapir, Abou Jahjah Dyab is half mens, half ocelot, Geert Bourgeois is half mens, half wombat, Steve Stevaert is half mens, half Andescondor... het zouden ook andere beesten kunnen zijn. Ik denk dat de kiezers Machiavelli intuïtief begrijpen en véél slimmer zijn dan de politiekers in hun ivoren toren in Brussel willen geloven. Door slechts de laatste weken voor de verkiezingen van die toren af te kruipen en plots aan de voordeur aan te bellen, krijgen de mensen pas een echt beeld van de vacht van de politieker die voor hen staat. Politici beschouwen hun kiezers nog als holbewoners die voor een appel en een ei hun stem weggeven. Fout! Iemand onderschatten is een zware morele misstap. De kiezer is geëvolueerd en heeft een diploma op zak of heeft zich ‘bij-gelezen’. De gemiddelde kiezer weet verdomd goed dat consumptieappels altijd bespoten zijn met gif en dat scharreleieren in winkelrekken altijd afkomstig zijn van kippen met vogelpest. De mensen denken meer dan ooit na hoe ze hun stem best kunnen laten renderen. Ze zullen nooit in hun kaarten laten kijken - daarom valt België ook niet te peilen - maar geven hun stem pas vrij in het wankele stemhokje. Wetende dat mensen zich maar moeizaam en traag aanpassen (evolutietheorie) in het dagelijkse leven, valt er ook in 2003 niet veel te verwachten van het eerder traditionele stemgedrag. Dat zal dus nagenoeg hetzelfde zijn als in 1999. Verrassingen zouden er pas zijn als de sp.a plots weer over de grens van 20% danst of als de N-VA toch 5% van de stemmen haalt of als Agalev net geen 5% meer haalt of Patrick Janssens na deze verkiezingen aankondigt dat hij de politiek vaarwel zegt en in de toekomst weer reclame gaat maken in onze wellustige verzorgingsstaat.


106. Een politieke geschiedenis - van 1982 tot heden (dinsdag 20 mei)

Begin jaren tachtig is in Limburg de machtspositie van de organisaties van de katholieke zuil nog oppermachtig. Via de CVP proberen al die organisaties hun wensen te verwerkelijken. Wie geen pastoor of katholieke ambtenaar in de familie heeft, kan moeilijk aan werk geraken. ‘Het verdriet van Vlaanderen’ schrijft in 1985 Mieke van Haegendoren als titel van haar boek. Socialisten worden zelfs in de vroege jaren tachtig nog vooral in kleine dorpen gemarginaliseerd met het predikaat ‘rooien’ en de PVV wordt argwanend aanzien als de echte politieke vijand van de CVP en de liberalen in het algemeen als ‘killer’ van de katholieke kerk. Martens V zwaait begin jaren tachtig de scepter en voelt zich als God in Frankrijk. Maar hoogmoed komt voor de val. Machtsproblemen, machtsdragers, de middelen die worden ingeschakeld en de wegen naar de macht die bewandeld worden, brengen ons terug naar de klassieke fundamenten van de politieke filosofie zoals beschreven in de dialogen van Plato in het boek ‘De Staat’. De sofist Trasymachos: “...rechtvaardigheid is niets anders dan het voordeel van de sterkste,” of Callicles in een dialoog met Socrates: “... het feitelijke leven toont de evidente wet van de natuur: dat de sterkere heerst over de zwakkere en dat de macht bepaalt wat recht is.” Macht en redelijkheid! De economische crisis van 1970 tot 1980 heeft een nieuw kind gebaard: een neoliberaal sociaal-economische gedachte met een groen boordje. En deze nieuwe stroming luidt het prille begin in van het verval van het CVP-rijk dat meer dan twintig jaar zal duren. Niet in het minst door - en ik citeer Bertrand J. De Clercq in zijn boek ‘Macht en principe’ - “een ‘nieuwe’ politieke theologie die stelt dat het echte geloof in de ware God en de gekruisigde en verrezen Christus zich niet mag laten gebruiken als legitimering van gevestigde macht en bestaande maatschappelijke verhoudingen. Het moet en kan, integendeel, fungeren als een specifieke drijfveer van het kritische ‘voorbehoud’ tegenover elke heersende macht en van een ‘belangeloze partijdigheid’ voor allen die door macht worden onderdrukt.” De dogmatische en vooral conservatieve aanpak van de CVP zorgt er bovendien voor dat heel wat katholieke jongeren met frisse gedachten de politieke lier aan de wilgen hangen, alternatieven zoeken bij andere politieke partijen of zich aangetrokken voelen door het nieuwgeboren Agalev van Luc Versteylen met grote thema’s als vredesbeweging, milieu, derde wereld en basisdemocratie. De CVP ziet totaal geen opportuniteiten in een nauw samenwerkingsverband met de vele groene soortgenoten. Dat is een eerste misrekening van de CVP. Andere misstappen zijn er door de liberalen te blijven aanzien als compromisloze rivalen en de socialisten te onderschatten inzake hun creativiteit. Wie mensen onderschat, ligt straks op de operatietafel met een chirurg waarmee hij geen uitstaans wou hebben. En zo loopt het mammoetschip van de CVP een eerste keer flinke averij op wanneer het in volle vaart botst op de ijsberg die de gemeenteraadsverkiezingen van 10 oktober 1982 zijn. Het zijn de eerste gemeenteraadsverkiezingen in de sinds 1976 gefusioneerde gemeenten. In Vlaanderen worden deze verkiezingen een zware ontgoocheling voor de CVP. De partij verliest 5,2 procent van de stemmen met een dieptepunt in Limburg waar de CVP ruim 9 procent verliest. Zo haalt de CVP in 1976 in bijna 33 procent van de gemeenten de absolute meerderheid, in 1982 is dat nog maar 18 procent. Het zal nooit meer goed komen met de CVP die de volgende 20 jaar nog maar één grondige vernieuwing zal doorvoeren: een naamsverandering, CVP wordt CD&V. Agalev breekt in 1982 door, net zoals de legendarische ‘Doorbraak’-partijen die later weliswaar weg deemsteren. De Vlaamse socialisten boeken in 1982 een zeer kleine winst (0,5 procent) terwijl de PVV en de Volksunie lichtjes achteruitgaan... En vanaf dan kabbelt de politiek stilletjes verder alsof de tijd raad moet brengen. De CVP doet alsof haar neus bloedt en zoekt weinig begeesterende projecten die de burgers aanspreken. Slim Agalev profileert zich tot een partij van betweters die zoveel regeltjes inbouwen dat ze er zelf in verstrikken en erger nog, als een spin een web bouwen waarin ook elke burger in vast geraakt. Het reine Agalev loochent op termijn zijn eigen basisregels en de machtsdragers van de partij zoeken heil in politiek cynisme en geitenwollen sokken. PVV wordt VLD en wordt het Amerika van de politiek met een uitgelezen netwerk van advocaten, vrijbuiters en inhoudloze stemmentrekkers. Het Vlaams Blok bouwt rustig verder aan zijn gevaarlijk project en stuurt dat intellectueel bij. Geen verstand, maar wel volop emotie bij de Volksunie die op een goeie dag uiteenspat als tranen uit de ogen van het enfant terrible, Bert Anciaux. VU-opportunisten duiken snel onder bij andere traditionele partijen. Enkele sterke maar saaie ik-individuen (Geert Bourgeois, N-VA) starten een nieuwe partij, maar dat is slechts uitstel van executie. Mannen hebben plannen en mannen met veel geld sponsoren niet alleen eersteklasser STVV, maar ook Vivant. Vaak voor de slaap! Iedereen zou wat meer respect en sympathie moeten hebben voor de Vlaamse Fidel Castro van de politiek, de PVDA. Respect, omdat ze een duidelijk programma heeft. Sympathie, omdat ze zijn wie ze zijn. En met meer fratsen dan structureel beleid kabbelt de politiek van eind jaren tachtig tot eind jaren negentig verder als een besmeurde rivier die het landschap traag erodeert. Deze politiek tekent zich voornamelijk af in een wereld met snel evoluerende productiesystemen die vorm krijgen met competiviteitsdenken, nieuwe managementstructuren, technologische ontwikkelingen, massale werkloosheid, racisme en een steile opkomst van het extremisme. Eveneens zorgen twintig jaar van onfrisse politieke praktijken - zoals onder meer gezellig omschreven in het boek ‘De Walm van de Wetstraat’ (door Eva Coeck en Jan Willems) - en kotsende dossiers van Agusta, Dutroux en de dioxinekwestie enerzijds en de ‘geletterde’ Belg anderzijds voor een nieuwe politieke cultuur waarbij de steeds maar mondigere kiezers de rekeningen zelf maken en graag onmiddellijk presenteren aan de machtsdragers. Dat doen ze alleszins tijdens de parlementaire verkiezingen van 1999. De socialisten krijgen een veeg uit de Agustapan en zakken naar een dieptepunt. Het Vlaams Blok ontvangt graag alle misnoegde kiezers en racisten en wordt zo de derde grootste partij van Vlaanderen. Maar ook Agalev profiteert plots van de dioxine-proteststemmen en groeit (onterecht) naar een slagvaardige partij (10 procent)! CD&V zakt gemoedelijk verder weg in het moeras en wordt voorbijgestoken door de VLD die de grootste partij van Vlaanderen wordt. In de paarsgroene regering Verhofstadt I verdwijnt de CD&V historisch in de oppositiebanken. De paarsgroene regering spartelt zich een weg doorheen de Belgische riolen en koopt de beste spitstechnologie inzake mediabeheersing en marketingstrategie. Tijdens de regeerperiode van 1999 tot 2003 krijgen de media in het algemeen een belangrijke joker toegeschoven. Media en politiek gaan volledig hand in hand en geen cabaret is te laat op tv of geen politicus is te schuw om op de buis een nummertje op te voeren. Populisme is troef, de ik-ben-godgedachte wordt belangrijk en ontzettend veel politici verliezen hun maagdelijkheid. Slechts enkele ministers maken het verschil terwijl anderen maar wat aanmodderen. In die zin blijft de politiek zoals alle eeuwen voorheen. Op geen enkele wijze wordt intellectueel geanticipeerd op het Vlaams Blok dat zich omringt met minstens één intellectuele klasbak, filosoof Urbain Decat. De teloorgang van de aardse fauna en flora wordt niet gecounterd door de politieke partijen, maar door buitenlandse wezens, dé anti-globalisten. En dan, in het aanschijn van de verkiezingen 2003 verzuipt een cynisch Agalev in de regeringspoel, CD&V blijft graven als een blinde mol, VLD zoekt en vindt voor elk commentaar klinkende en borrelde cijfers en sp.a... sp.a verzorgt als enige partij de gouden regel van de mensheid: ‘geven en nemen’. Belastingen betalen, maar ook gratis bussen. Sociale solidariteit, maar ook afschaffing van kijk- en luistergeld! Blijkt op de koop toe dat op de drempel van de verkiezingen van 18 mei 2003 alleen de sp.a met bezieler Steve Stevaert heeft nagedacht over een nieuw beleidsPROJECT voor de komende regeerperiode onder de noemer ‘samenwerken werkt’. Die politieke filosofie gooit hoge ogen bij de kiezer. De overige partijen zijn permanent bezig geweest met de wie-wordt-eerst-show en andere beuzelarijen. Veelal teerden ze op parameters zoals het conservatisme, de ijdelheid, de populariteit en de demografische factor. De resultaten zijn dan ook navenant. Voor de Kamer is sp.a-Spirit de enige partij die fors wint (van 14 naar 23 zetels). De linkse gedachte zit weer vol ‘spirit’ en creativiteit kent geen grenzen. VLD houdt als regeringspartij verrassend goed stand en wint 2 zetels (van 23 naar 25 zetels). De dwazen worden wellicht vervangen door competente liberalen en the sky wordt the limit. Zelfs het Vlaams Blok groeit (van 15 naar 18 zetels) maar lijkt aan zijn plafond van de stemmen te zijn gekomen. Elke partij die zich met het Blok intellectueel bezighoudt, zal ze doen verschrompelen. CD&V verliest opnieuw (van 22 naar 21 zetels). Bezinning, vernieuwing en een onvoorwaardelijk uitgestoken hand kunnen het tij doen keren. Agalev wordt (federaal) van de kaart geveegd (van 9 naar 0 zetels) en de huidige ploeg zou best integraal ontslag nemen. Op de verschroeide aarde kunnen dan opnieuw smakelijke grassprietjes groeien. Wat moet er nu gebeuren? Verhofstadt II of Di Rupo I of Steve I? Ik durf wedden dat de koning ook twijfelt.


107. Lezersbrieven voor Steve (dinsdag 27 mei)

Wie nog wil reageren op de gevoerde politiek van Steve Stevaert, kortweg Stevaertisme genoemd, kan dat. Brieven mogen anoniem of met naam opgestuurd worden. Enkel brieven die naar Leopold Laarmans worden gemaild, komen aan bod in een volgende Lezersrubriek. Ik heb het recht brieven niet te verbeteren, te herformuleren, in te korten, maar nooit te weigeren. Op verzoek kan een brief uitzonderlijk met naam en toenaam gepubliceerd worden.

“Ik heb niks tegen agalev, maar wel tegen hun huidige vertegenwoordigers. Ik wil dat je Luc Versteylen en niet Jacinta De Roeck coöpteert in de Senaat.”

“Ik vind deze verkiezingen nogal verwarrend, Steve. Er waren een aantal partijen waar ik zeker NIET op wilde stemmen: N-VA, Vlaams Blok, CD&V, VLD, agalev, Liberaal Appel en Vivant. Ik stemde dus sp.a-Spirit, maar nu haal jij agalev er plots bij. Leg me dat eens uit tijdens een ritje in een van uw gratis bussen in Hasselt!”

“Dit is niet eerlijk. Ik heb al met veel moeite gestemd op sp.a-Spirit wegens die onnozelaar Bert Anciaux, maar nu de kogel door de kerk is, haalt ge er de groenen ook nog bij. Nooit zou ik mijn stem gegeven hebben aan agalev. Nooit! Maar gij hebt ze nu wel mooi gestolen. Weet maar goed dat het de allerlaatste keer is dat ge me te grazen genomen hebt. Als ge dat maar goed weet.”

“Wat ik van de verkiezingen van 18 mei denk? Dat zeg ik niet. Ik weet wel dat jij een voorzitter bent, maar zeker geen partij-voorzitter. Daarvoor is het socialisme u te vreemd. En dat betreur ik.”

“Uw Stevaertisme zegt me wel wat. Ik heb jaren gestemd voor de CD&V, maar deze keer gaf ik mijn stem aan uw kartellijst. ‘Samenwerken werkt’ is een mooie slogan die ik héél waardig vind. Dat u nu ook agalev probeert te ‘kartelliseren’ vind ik eveneens een goed idee. Zo worden de huidige soortgenoten, zeg maar de linksen, eindelijk weer samengebracht als een cultuurvolk met één stem. Leve het Stevaertisme, leve Steve.”

“Kust eens ferm mijn kloten. Nu ik elektronisch moest stemmen, kon ik deze keer niet meer op de stembrief krabbelen. Bij deze...”

“Ik wil kort zijn, want anders schrapt de redactie toch mijn boodschap. Als partijmilitant (sinds 1968) zie ik geen sikkepit van het socialisme meer in de arbeiderspartij van vandaag. Daarom geef ik mijn ontslag en wens u nog veel succes toe met het kleuren van de regenboog.”

“Jij denkt zeker de Pim Fortuyn van België te zijn? Een kartel van sp.a en Spirit en straks ook nog agalev en een hoop ACV’ers. Dat kan een mooie en humane gedachte zijn, maar wat als jij straks op pensioen gaat? Wat als Steve Fortuyn er niet meer is voor de partij? Juist! Dan vergaat het uw zogenaamde volkspartij net zo als het de LPF vergaan is in Nederland: binnen de kortste tijd rotzooi en schreeuwende mensen. Binnen de maand schiet er niks meer over van uw nobele gedachte. Denk daar maar eens over na!”

“En nu, Steve? Je weet dat ik bij alle verkiezingen sowieso en altijd een bolletje rood kleur achter uw naam. Ook toen ik zoveel moeite had met Bertje Anciaux. Ik kan hem niet zien. Maar ik heb er mij over gezet op uw advies en dus toch voor jou gestemd op 18 mei jongstleden. Zowel voor de kamer als voor de Senaat, ook al wist ik dat ook Bertje van die stemmen zou meeprofiteren. Maar goed. Onze partij heeft gewonnen en we zijn blij. Maar nu kom je weer aandraven met agalev. Ik sta versteld ik ben totaal verward en ik weet niet waar te kruipen van ellende, maar toch zal ik blijven stemmen op u. Welke keuze heb ik anders?”

“Ik lees toevallig een paragraaf in het boek ‘Ethisch Socialisme’ van de Vlaamse filosoof Leopold Flam (1912-1995) en moet plots aan jou denken. Het betoog gaat als volgt: ‘De grote omwenteling in het westers denken geschiedde derhalve door Copernicus, Kepler en Newton, die geen rangorde meer in het Heelal aanvaardden, maar een evenwicht der krachten. De idee van het evenwicht vindt men bij Descartes, bij Spinoza (eenheid van uitbreiding en denking in de goddelijke substantie), bij Leibniz (de vooraf bepaalde harmonie), bij Kant (verhouding van de plicht tot het geluk) en vooral bij Hegel. De rede is het evenwicht tussen uitersten, is het juiste midden (Aristoteles) of de juiste bepaling (Socrates), die van zulke aard moet zijn dat ze niets uitsluit. Wie het evenwicht zoekt, kan op geen enkel gezag steunen, want autoriteit of dictatuur is er nodig waar het evenwicht verbroken is. Het zoeken naar evenwicht betekent eigenlijke redelijkheid.” Steve, ik ben er van overtuigd. Jij bent geen politieker, maar een filosoof. Een grote filosoof die net zoals zijn voorgangers een evenwicht zoekt tussen ‘links’ en ‘rechts’. Steve, ik wens je veel sterkte in de uitvoering van dit lovenswaardige project. Van harte.”

“Oef. Omdat ik nogal geloof in het groene gedachtegoed, maar ook in het socialisme (ik werk in de bouw), heb ik tijdens de verkiezingen voor de Kamer op sp.a-Spirit en voor de Senaat op agalev. Ben ik effe blij dat je agalev nu een gecoöpteerde Senaatszetel aanbiedt. Zo is mijn geweten alleszins gesust. Bedankt, Steve.”


108. Wachter Caroline Gennez (dinsdag 3 juni)

Ergens onder een rode ceder in het 300 ha grote Jongenbos nabij het huidige Clos Saint-Denis in Vliermaal - waarin de 13de eeuw nog het belangrijkste beroepshof in het graafschap Loon gevestigd was - nabij Kortessem, zitten Steve en Socrates. Ze dialogeren er over de rechtvaardigheid.

Steve: Socialisten blijven nodig om tegen onrechtvaardigheden op te komen, zelfs al zien niet alle socialisten die onrechtvaardigheden meer.

Socrates: Een overtuiging, volgens mij, kan ons ofwel vrijwillig ofwel onvrijwillig uit het hoofd gaan. Vrijwillig, wanneer we er een verkeerde prijsgeven voor beter inzicht; onvrijwillig, wanneer men om het even welke waarachtige mening kwijtraakt.

Steve: Inderdaad. Of vind je het normaal dat kinderen van migrantenouders, die niet dommer zijn dan andere kinderen, toch slechtere resultaten halen? Vind je het normaal dat mensen die geen zonnebank nodig hebben, moeilijker werk vinden?

Socrates: Dat is zo. En is het geen kwaad zich te vergissen nopens de waarheid; een goed, de waarheid te bezitten? Of zou de waarheid bezitten iets anders zijn dat dit: zich de dingen voorstellen, zoals ze werkelijk zijn?

Steve: Voilà. Er is nog een heleboel werk voor de socialisten te verrichten, ook al menen sommigen dat de sp.a al 80 procent van zijn doelstellingen gerealiseerd heeft. Of is het ook normaal dat wanneer je ouders arm zijn, je sneller verongelukt? Wanneer je een lagere opleidingsgraad hebt, je minder lang leeft? En er zijn nog stapels onrechtvaardigheden te vinden.

Socrates: Basta. Wat blijft er ons dan nog te onderzoeken wie de beste wachters dienen te zijn om te regeren? Ze moeten in de hoogste mate de kwaliteiten bezitten om voor de staat te waken!

Steve: Dat is zo en de vraag is dus niet of de socialisten nog nodig zijn, de vraag is eerder of andere partijen zich niet beter zouden aansluiten bij de socialisten.

Socrates: Dan moeten ze het daartoe vereiste inzicht en de nodige bekwaamheid bezitten, en het staatsbelang ter harte nemen.

Steve: Precies.

Socrates: Nu zal men toch ‘dat’ het meeste ter harte nemen, waar men van houdt?

Steve: Noodzakelijkerwijs.

Socrates: En bovenal zal men wel houden van datgene, waarvan men de belangen identiek acht met de eigen belangen; datgene, wiens voor- of tegenspoed als persoonlijke voor- of tegenspoed wordt opgevat.

Steve: Zo is het.

Socrates: Zo zullen we dan ook uit de wachters die uitkiezen, van wie bij nauwkeurig onderzoek blijkt dat ze zich hun ganse leven lang met de meeste ijver toeleggen op wat zij voordelig voor de staat achten, en dat ze er niet voor te vinden zijn, iets te doen wat ze daarmee strijdig achten.

Steve: Dat zijn inderdaad de geschikte leiders.

Socrates: Goed. Dan stel ik voor dat de socialisten de Truiense Caroline Gennez coöpteren in de senaat.

Steve: Caroline? Maar we hebben geen goede leiders meer nodig in Sint-Truiden of Limburg. Maar wel in Mechelen!

Socrates: Dan verhuist Caroline Gennez naar Mechelen.

Steve: Maar Caroline is een plattelandsmeisje. Ze woont liefst in een huisje mét tuintje.

Socrates: Een goede wachter is een hartstochtelijke mens, dit wil zeggen, hij is niet onverschillig. Alles gaat hem aan, niet alleen hetgeen in zijn eigen persoonlijk leven gebeurt, maar ook in het verre in tijd en ruimte. Hij ‘trekt het zich wel aan’. De meeste mensen zijn onverschillig; daarom interesseren zij zich zozeer in het geld en het najagen van allerlei eer- en andere bewijzen. De hartstochtelijke mens, die in wezen niet onverschillig is, heeft oog voor het verre, voor het onbereikbare zelfs. Eigenlijk is een goede wachter niet alleen een hartstochtelijke mens, maar meteen ook een avonturier. En voor de avonturier geldt alleen hetgeen zeer ver is, hetgeen een grote inspanning vergt en hem in gevaar brengt. Ik zeg je, Steve, met Caroline Gennez heb je een goede wachter in Mechelen.

Steve: Ik begrijp u, Socrates. En ik zal Caroline coöpteren.

Socrates: Kom, we gaan iets eten en drinken.


109. Chaostheorie (dinsdag 10 juni)

Politiek, het is het verhaal van het weer. Met de wetten van de orde van de chaos, met de zegen van de vader van de chaostheorie, nobelprijswinnaar en Belg Ilya Prigogine (1917-2003). In haast alle gesprekken van het dagelijkse leven bekleden het weer en de politiek een uitzonderlijke plaats. Elke Vlaamse politiek kent men aan zijn plaatselijke partijen die er de scepter zwaaien: VLD, CD&V, Sp.a, Vlaams Blok en hier en daar wat Spirit, Agalev en N-VA. De rest is tijdloos geruis. Talrijk zijn de mythen en sagen, spreuken en raadsels in de politiek. De mythe Steve Stevaert (van cafébaas tot...) , de sage Bart Somers (de Vliegende Mechelaar), de spreuk Ludo Sannen (hoge bomen vangen veel wind) en het raadsel Jaak Gabriëls (VU-VLD-Niks). Centraal daarbij staat ‘de tijd’, de eeuwige kring waarin verkiezingen mekaar gestadig opvolgen en van meet-af-aan op het dagelijkse leven van de mensen ongemeen beslag leggen. Denk aan de allesoverheersende vier seizoenen, respectievelijk de gemeenteraadsverkiezingen, de Vlaamse Raadverkiezingen, de federale verkiezingen en de Europese verkiezingen. En net zoals het wisselen van de zon en de maan, licht en donker, dag en nacht, zomer en winter, heel het wonderlijke verloop van de tijd... werken al die verkiezingen noodzakelijk in op de mensen, het volk. Al die verkiezingen brengen hun goden voort. De Vlaamse Raad telde er al vier. Ministers-presidenten Gaston Geens, Luc Van den Brande, Patrick Dewael en Bart Somers. Reeds bij de vroegst beschaafde volkeren stond de politiek als geheimzinnig, een onnaspeurbaar iets, in hoog aanzien. En net als het weer is de politiek onvoorspelbaar. Kijk maar naar de vrije val van de CD&V in de Vlaamse politiek ook al gedraagt de partij zich als een donderwolk. Hoe Agalev van de kaart is geveegd ook al benoemen ze elk Vlaams bos tot vogelbroedgebied. De opgang van het Vlaams Blok. In 1985 hadden ze nog maar 1 zetel in het Vlaamse parlement. Chaostheorie. Zelfs de weer- en volksspeuken zijn van tel voor de meeste politici. Ik zie het Herman De Croo al zeggen: "’s Morgens druk/’s Middags geluk/’s Avonds min/Brengt de spinnenkop in." En Filip Dewinter: "Tussen twaalf en één/ Is alle gespuis op de been." Of Bert Anciaux voor het slapen gaan: "O, maar gij lelijk dier/ komt toch deze nacht niet hier/ alle waters zult gij waden/ alle bomen zult gij bladen/ alle spieren zult gij tellen/ komt mij toch deze nacht niet kwellen." En daarna stopt hij alle sleutelgaten dicht, plaatst zijn schoenen omgekeerd voor het bed en legt een stukje ijzer in zijn bed. Want de nachtmerrie plaagt niet slechts het vee van Gaia, maar ook de politieke mens.